.tmb-logo.png?Culture=nl&sfvrsn=cf198dd8_4 "ACV Puls"){kind=logo}
“Deeltijds werken om voor anderen te zorgen is geen keuze”
Femma waarschuwt dat regeringsmaatregelen vrouwen extra hard treffen
Op 8 maart komt Femma over heel Vlaanderen en Brussel op straat met het Collectief 8 maars’ . Ze verzetten zich tegen de huidige regeringsmaatregelen. Volgens Sarah De Coster, stafmedewerker van Femma, stapelen de negatieve gevolgen voor vrouwen zich op. Ze ziet vooral bij pensioenen, flexibilisering van arbeid en zorgbeleid verontrustende tendensen.
Waarom zijn de nieuwe regeringsmaatregelen zo problematisch voor vrouwen?
Sarah De Coster: “De pensioenmaatregelen springen er echt uit. De pensioenkloof is vandaag al rond de 28%. Die zal door strengere loopbaanvoorwaarden alleen maar groter worden. De regering trekt de voorwaarden voor het minimumpensioen op. Dat treft vooral vrouwen met onderbroken of deeltijdse loopbanen. En dat zijn er veel: vrouwen combineren nog altijd de meeste zorgtaken.”
Het pensioenverhaal blijkt ook bijzonder ondoorzichtig.
Sarah: “Ja, mensen weten vaak niet wat hen boven het hoofd hangt. Vrouwen vragen ons: ‘hoeveel ga ik verliezen’, want de tools tonen het nog niet. Dat creëert angst en wantrouwen. De regels zijn complex, worden nog aangepast, en zijn zelfs nog niet volledig zichtbaar in de officiële pensioentools. Daardoor kunnen vrouwen niet inschatten wat ze verliezen. Maar één ding weten we zeker: het gaat achteruit. Vooral omdat maatregelen soms retroactief worden ingevoerd. Dat vinden wij onrechtvaardig. Je kunt mensen niet bestraffen voor keuzes die ze jaren geleden maakten onder totaal andere regels. Het optrekken van het aantal vereiste gewerkte dagen en het zwaarder laten doorwegen van effectieve tewerkstelling treft vrouwen dan ook onevenredig.”
Jullie krijgen daar ook getuigenissen over binnen?
Sarah: “Zeker. We hebben voor een gezamenlijke campagne met de vakbonden, Vrouwenraad, en andere vrouwenorganisaties een oproep gedaan , en de verhalen stromen binnen. Er is een enorme onzekerheid. Veel vrouwen voelen dat hun levenslange zorg en flexibiliteit nu tegen hen wordt gebruikt. De mentaliteit achter veel maatregelen is: ‘dit zal wel activering in de hand werken’. Maar dat klopt niet. Een vrouw die deeltijds werkt om voor kinderen, ouders of een zieke partner te zorgen, kan niet zomaar voltijds gaan werken. Het is geen keuze.”
Naast pensioenen wijzen jullie ook op andere maatregelen die vrouwen raken. Wat bedoel je daarmee?
Sarah: “De toenemende flexibilisering is echt zorgwekkend. Denk aan langere shiften, de bescherming van en compensatie voor ongezond nachtwerk wordt verminderd, minimumarbeidsduur die daalt… Sectoren met onzekere contracten en lage lonen zijn ook vooral sectoren waarin vrouwen sterk vertegenwoordigd zijn, zoals zorg, retail, logistiek.”
“Daarnaast zijn er flexi-jobs. In theorie moeten die kansen creëren, maar in de praktijk versterken ze het Mattheuseffect: wie al goed staat, krijgt extra mogelijkheden. Wie kwetsbaar is, komt er niet voor in aanmerking.”
Het zorgverhaal loopt als een rode draad door jullie kritiek.
Sarah: “Ja. Zorg wordt nog altijd gezien als een privékwestie of een soort hobby van vrouwen. Maar zorg is de ruggengraat van onze samenleving. Zonder kinderopvang, ouderenzorg en mantelzorg stort alles in. Toch investeert men daar onvoldoende in. We pleiten voor toegankelijke, publieke voorzieningen: kinderopvang, ouderenzorg, mantelzorgondersteuning... Want als vrouwen altijd in de marge moeten puzzelen, kom je onvermijdelijk weer uit bij deeltijds werk, en dus lagere pensioenen. Het is een vicieuze cirkel.
Zijn er getuigenissen die je bijzonder zijn bijgebleven?
Sarah: “Een vroegere vroedvrouw en verpleegkundige vertelde me hoe ze door de zorg voor haar kinderen en later voor haar ouders en schoonouders niet kon blijven werken. Ze geeft nu 10 uur per week les bij Familiehulp, maar dat is haar limiet. Ze is haar job graag blijven doen, maar kon alle zorg niet combineren. Nu wordt ze gestraft: in haar inkomen én later in haar pensioen.”
“Een andere vrouw werkt als logistiek medewerker in een jeugdinstelling. Als alleenstaande moeder heeft ze geen zekerheid over haar uren, want de sector bespaart. Ze is afhankelijk van een job die maatschappelijk superbelangrijk is, maar geen waardering krijgt. Dat is precies het soort job waar vrouwen vastzitten en waar flexibilisering nóg meer druk zet.”
Je klinkt bezorgd over de richting die het beleid uitgaat. Is er nog ruimte voor verandering?
Sarah: “Ik denk dat kleine toegevingen mogelijk zijn, maar het dominante verhaal blijft dat besparingen de enige weg zijn. Daar verzet ik me tegen. Er zijn wél alternatieven. Er is geld, maar beleid is altijd een kwestie van keuzes: werkgeversbijdragen aan sociale zekerheid, belastingregimes voor hoge inkomens, subsidies aan bedrijven… Het middenveld dat kritische stemmen bundelt, staat intussen onder druk. Dat is geen toeval.”
Welke alternatieven stelt Femma dan voor?
Sarah: “Wij pleiten al langer voor een zorgzame samenleving. Dat betekent publieke, kwalitatieve zorgvoorzieningen; zorgverlof dat kwaliteitsvol en betaalbaar is; erkenning van zorg als essentiële bijdrage; herfinanciering van sociale zekerheid; én een kortere werkweek met loonbehoud.”
“In sommige sectoren – zoals dienstencheques, waar 90% vrouwen werkt – zou een kortere werkweek de realiteit beter weerspiegelen én mensen meer loonzekerheid geven.”
“De productiviteit is de voorbije decennia enorm gestegen, maar die tijdswinst komt niet bij werknemers terecht. Waarom vinden we het normaal dat voltijdse werkweken in steen gebeiteld zijn?”
Speelt solidariteit tussen generaties nog mee in dit verhaal?
Sarah: “Ja. Veel van onze leden zijn iets ouder, maar ze maken zich zorgen over hun dochters en kleindochters. Het gaat al lang niet meer alleen over het eigen pensioen. Het gaat over rechtvaardigheid en het soort samenleving dat we willen bouwen. De pensioenstrijd is een strijd over waardigheid en solidariteit.”