Eind 2023 voerde ACV Openbare Diensten al een onderzoek uit bij medewerkers van openbare diensten (5.600 respondenten). De resultaten waren zorgwekkend: 28% gaf aan tijdens de werkuren slachtoffer te zijn geweest van fysiek geweld. Voor het eerst hebben de werknemers- en werkgeversorganisatie een agressieprotocol opgemaakt. Daarin staan nieuwe richtlijnen voor aanpak tegen agressie voor lokale en provinciale besturen. Aanleiding is het overlijden van de maatschappelijk werker van het OCMW Gent.
Naar aanleiding van dit onderzoek werden toen al aanbevelingen overgemaakt aan de toenmalige minister. Daarbij lag de focus op:
• Sensibilisering rond agressie en geweld
• Een laagdrempelige registratie van incidenten, inclusief de mogelijkheid tot anonieme meldingen
• Voldoende personeel, want een structureel personeelstekort verhoogt het risico op agressie
• Het vooraf inschatten van de impact van beleidsbeslissingen op burgers én personeel
• Een duidelijk nultolerantiebeleid tegenover agressie
• Degelijke nazorg, psychologische ondersteuning en begeleiding bij de terugkeer naar de werkvloer
Het recente agressieprotocol is een belangrijke stap vooruit, maar het mag niet het eindpunt zijn. Een veilige werkomgeving vraagt dagelijkse aandacht, voortdurende bijsturing en vooral: luisteren naar medewerkers wanneer zij aangeven zich onveilig te voelen.
De werkgroep van sociale partners maakte afspraken in dit agressieprotocol maar formuleerde ook nog duidelijke aanbevelingen:
• Maak een agressieprotocol verplicht in alle openbare diensten
• Zet in op brede sensibiliseringscampagnes
• Voorzie een eenvoudig en toegankelijk registratiesysteem, met een actieve rol voor leidinggevenden
• Voer een "agressietoets" in bij beleidsmaatregelen die impact hebben op burgers en personeel
• Stel een agressiecoördinator aan
• Investeer in veilige en aangepaste infrastructuur
• Pak personeelstekorten structureel aan en vermijd dat medewerkers alleen in risicovolle situaties terechtkomen
• Onderzoek de impact van de afbouw van dienstverlening en personeelstekorten op agressie
• Maak sancties tegen agressie zichtbaar en consequent in het beleid
• Voorzie een collectieve verzekering en versterk de psychologische ondersteuning van slachtoffers
Agressie is geen onderdeel van de job. Elke medewerker heeft recht op een veilige werkplek. Dat vraagt niet alleen protocollen op papier, maar ook concrete maatregelen, voldoende middelen en een blijvende inzet van alle betrokkenen.
