60 jaar erkenning voor het lerarenberoep

Op 5 oktober is het de internationale dag van de leraar. Unesco nam daarvoor het initiatief in 1994. De organisatie wil zo het werk van de leraar in de kijker plaatsen en internationale normen voor het beroep bevorderen.

De Wereldlerarendag herdenkt de goedkeuring van de IAO-/Unesco-aanbeveling van 1966 over de status van leraren. Die aanbeveling legt benchmarks vast voor de rechten en verantwoordelijkheden van leraren en stelt normen voor hun initiële voorbereiding en vervolgopleiding, werving, werkgelegenheid en onderwijs- en leeromstandigheden.

Lerarentekort

Unesco, Unicef, UNDP, IAO en Education International legden enkele jaren geleden, naar aanleiding van de Internationale dag van de leraar, een gemeenschappelijke verklaring af: recht op onderwijs betekent recht op een gekwalificeerde leraar! “Om aan de vraag naar nieuwe leraars te voldoen, werven onderwijsautoriteiten vaak mensen aan met weinig of geen lerarenopleiding of leggen zij de onderwijslat lager. Soms wordt aan leraars ook gevraagd vakken te geven waarvoor zij niet zijn opgeleid. In armere landen wordt het lerarentekort opgelost door de klasgroepen groter te maken met een verwoestende impact op de onderwijskwaliteit en de taakbelasting van de leraar.” Die noodkreet blijft actueel. Ook wij ontsnappen niet dat soort ‘oplossingen’.

Tijd voor de kerntaak

Wie op de Dag van de Leraar zijn waardering uitspreekt, moet ook durven kijken naar de omstandigheden waarin leraren elke dag hun werk doen. Lesgeven is immers veel meer dan voor een klas staan. Een goede les vraagt voorbereiding. Leerlingen, cursisten en studenten moeten worden opgevolgd en geëvalueerd. Er is overleg nodig met collega’s, directie, CLB en leersteuncentra. En ook professionalisering hoort vanzelfsprekend bij het beroep. Precies daarom zijn de gesprekken over de toekomstige lerarenloopbaan zo belangrijk. Hoe zorgen we ervoor dat leraren opnieuw meer tijd krijgen voor hun echte opdracht? Hoe dringen we administratieve lasten terug? Hoe geven we starters een goede begeleiding en ervaren leraren genoeg ruimte om zich verder te ontwikkelen? Duidelijke grenzen zijn nodig. En even belangrijk zijn professionele ruimte en vertrouwen. Leraren moeten hun vak kunnen uitoefenen zonder dat elke minuut of de plaats waar dat moet gebeuren vooraf wordt vastgelegd. Want onderwijs stopt niet wanneer de bel gaat. Voorbereiden, verbeteren, overleggen, begeleiden en bijscholen gebeuren vaak buiten het zicht, maar zijn onmisbaar voor goed onderwijs. Wie kwaliteitsvol onderwijs wil, moet er dus ook voor zorgen dat het werk werkbaar blijft. Op de Dag van de Leraar mogen we daarom gerust zeggen hoe belangrijk leraren zijn. Maar waardering mag niet bij mooie woorden blijven. Ze moet ook zichtbaar worden in de manier waarop we het beroep organiseren: met perspectief voor starters, haalbare verwachtingen en voldoende ruimte voor ervaren collega’s om hun job met goesting te blijven doen.

Duizendmaal bedankt

Leraren, en bij uitbreiding alle onderwijspersoneelsleden, zijn de sleutel tot een stralende toekomst, want ze vormen de komende generaties niet alleen met kennis en vaardigheden, maar ook met waarden, ethiek en inspiratie. Dagelijks zetten zij zich in om elke leerling, student of cursist te betrekken en te ondersteunen.

Als mentors en vormgevers van de samenleving hebben leraren de kracht om levens te veranderen en dragen ze bij aan positieve veranderingen en groei. Met de uitdagende omstandigheden waarin ze werken, verdienen alle personeelsleden onze oprechte dankbaarheid, want ze inspireren niet alleen huidige, maar ook toekomstige generaties om het onderwijs te blijven verbeteren. Duizendmaal dank om je dag na dag in te zetten voor je leerlingen, studenten en cursisten.

Koen Van Kerkhoven