Zet het mobiliteitsbudget in waarvoor het bedoeld is

Zet het mobiliteitsbudget in waarvoor het bedoeld is

 

Auteur: Piet Van den Bergh

Het groene alternatief voor de bedrijfswagens kennen we sedert 2019: werknemers die recht hebben op een bedrijfswagen, kunnen een gelijkwaardig mobiliteitsbudget voor duurzaam vervoer kiezen in plaats van een bedrijfswagen. Voor werknemers die een volledige omschakeling niet mogelijk achten, bestaat de mogelijkheid om in het mobiliteitsbudget een kleinere, milieuvriendelijkere bedrijfswagen te behouden.

Als ACV hebben we het mobiliteitsbudget steeds gesteund om het totaal ontspoorde non-beleid rond bedrijfswagens om te buigen. Klimaat, mobiliteit, noch onze sociale zekerheid zijn gebaat bij de 600.000 bedrijfswagens die vandaag op onze wegen rondrijden. Via éénparige adviezen in het sociaal overleg gaven we het alternatief van het mobiliteitsbudget mee vorm.

Ter zelfder tijd bedacht de toenmalige regering-Michel de cash-for-cars: geef werknemers de mogelijkheid om hun bedrijfswagen – of één van hun bedrijfswagens – simpelweg in te ruilen voor cash. Stilstaan is de meest duurzame mobiliteit, luidde de officiële beweegreden. Achterliggend speelden neoliberale overwegingen tegen de sociale zekerheid wellicht een grotere rol: geef werknemers cash in plaats van hen via brutoloon te laten bijdragen aan onze sociale zekerheid. Rondrijden doen ze wel met de wagen van de partner, een zelf aangeschafte, iets goedkopere wagen, of zelfs een andere, niet-ingeruilde bedrijfswagen. Een non-alternatief voor het non-beleid van de bedrijfswagens, dat we succesvol aanvochten voor het Grondwettelijk Hof: loon uitbetaald als surrogaat voor bedrijfswagens blijft loon, waarop bijdragen worden geheven ter financiering van onze sociale zekerheid. Een positieve impact van de cash-for-cars op onze mobiliteit kon de regering niet aantonen, waarop het Grondwettelijk Hof er in 2020 terecht een kruis over maakte.

Komen we aan bij een gelijkaardige koterij van het mobiliteitsbudget, al viel er voor het oorspronkelijke idee wel iets te zeggen: werknemers die dichtbij hun werkplaats gaan wonen, of werk zoeken dichtbij hun woonplaats, sparen verplaatsingen uit. Maar na een wetswijziging en een merkwaardige administratieve interpretatie mag elke werknemer die binnen een straal van 10 kilometer van zijn werkplaats woont, of eender waar woont maar theoretisch 50% mag telewerken opnieuw cash zijn hypothecaire lening of huur betalen. Eerder dan een positieve impact te hebben op de mobiliteit, riskeert deze maatregel de woonprijzen verder op te drijven. Werknemers die recht hebben op een bedrijfswagen en bijgevolg voor een mobiliteitsbudget in aanmerking komen, zijn door de band genomen niet degenen die onderaan de ladder op de woningmarkt staan. De manier waarop het mobiliteitsbudget hier nu wordt ingezet, dreigt voor verdere scheeftrekkingen op de woningmarkt te zorgen.

Ook in deze mogelijkheid om bedrijfswagens te vervangen door cash ontbreekt de incentive voor de betrokken werknemers om zoveel mogelijk verplaatsingen duurzaam te doen. Een werknemer die het mobiliteitsbudget volledig gebruikt om zijn woning te betalen, krijgt geen enkele financiële stimulans om de wagen minstens deels te vervangen door bijvoorbeeld een elektrische fiets of verplaatsingen met de trein.

In de bijsturingen aan het wettelijk kader van het mobiliteitsbudget, zoals voorzien in het regeerakkoord, is het dan ook belangrijk om er opnieuw voor te zorgen dat werknemers die minstens gedeeltelijk de bedrijfswagen wensen in te ruilen voor een mobiliteitsbudget, dit effectief aanwenden voor duurzame mobiliteitsoplossingen. Kortom, zet het mobiliteitsbudget in waarvoor het bedoeld is: duurzame mobiliteit.