Terug-naar-werkbeleid dreigt uit balans te raken

Terug-naar-werk-beleid dreigt uit balans te raken

Auteur: Thibault Deleixhe

April 2026

De terug-naar-werkvoorziening streeft een breed gedragen doel na: langdurig zieke werknemers helpen naar aangepast en duurzaam werk. Het ACV staat volledig achter dit doel, maar herinnert eraan dat de uitvoering ervan een evenwichtige verdeling van verantwoordelijkheden tussen de betrokkenen vergt. Zo is er voornamelijk nood aan een daadwerkelijke betrokkenheid van werkgevers, wier organisatorische keuzes, arbeidsomstandigheden en preventiebeleid rechtstreeks van invloed zijn op de gezondheid van werknemers.  

De recente ontwikkeling van het regelgevend kader wijst er echter op dat deze verdeling steeds verder uit balans raakt. Verschillende opeenvolgende hervormingen hebben de mechanismen verzwakt die bedoeld waren om werkgevers verantwoordelijk te stellen voor langdurige ziekte. De termijn voor het stopzetten van het arbeidscontract wegens medische overmacht, die werd ingekort van negen naar zes maanden, geeft aanzienlijk minder tijd om ernstige oplossingen te zoeken voor het behoud van de werknemer of een aangepaste re-integratie. Tegelijkertijd ontvangen werkgevers die een werknemer begeleiden in een terug-naar-werktraject een premie die steeg van €1.750 naar €3.000. Deze bijna-verdubbeling versterkt financiële incentives, zonder ze te koppelen aan nieuwe vereisten op het vlak van preventie, aanpassingen van de werkplek of werkorganisatie.  

Het onlangs door Frank Vandenbroucke geopperde idee om ‘terug naar werk’-cheques in te voeren, brengt het evenwicht nog verder in gevaar. Deze cheques zouden worden gefinancierd door het ‘terug naar werk’-fonds. Dat fonds wordt gevuld met de verplichte werkgeversbijdrage van €1.800 voor de werknemers die ze ontslaan wegens medische overmacht. Dit mechanisme had een duidelijk doel: de garantie dat een ontslagen werknemer, voor wie geen plaats meer is in de onderneming, een externe en onafhankelijke begeleiding krijgt naar een nieuwe loopbaan. Door deze bedragen nu terug te geven aan de werkgevers, met een vage doelstelling, verliest het fonds zijn bestaansreden en maakt men komaf met een van de laatste stokken achter de deur om zieke werknemers niet te snel de laan uit te sturen.  

Deze evolutie is des te zorgwekkender omdat ze niet wordt gecompenseerd door concrete vooruitgang op het vlak van preventie en het creëren van aangepast werk. De intenties daaromtrent uit de vierde fase van de terug-naar-werkhervorming worden nog steeds niet omgezet naar effectieve wettelijke verplichtingen. Het voornaamste knelpunt voor de terugkeer naar werk is echter niet een gebrek aan bereidheid van de werknemers, maar het tekort aan jobs die verenigbaar zijn met bepaalde functionele beperkingen en het structurele gebrek aan investering in primaire en secundaire preventie.  

Het ACV herinnert er dan ook aan dat de gezondheid van werknemers niet kan worden benaderd als louter doorstroming of individuele omschakeling. Het beheer van de middelen die bestemd zijn voor het terug-naar-werkbeleid staat centraal: deze middelen moeten absoluut paritair worden beheerd, met betrekking van de sociale partners, om zo te garanderen dat ze in de eerste plaats gaan naar preventie, werkaanpassing en jobbehoud. Zo niet dreigen de terug-naar-werkcheques de verantwoordelijkheid te ontmantelen, in plaats van een duurzaam beleid voor gezondheid op het werk te versterken.