Naar een 28ste staat?
Naar een 28ste staat?
Auteurs: Piet Van den Bergh en Anh Thuong Huynh
September 2026
Startups moeten gestimuleerd worden in de Europese Unie, luidt de heersende economische consensus. Het Draghi-rapport wees vooral op financieringsproblemen die Europese startups verhinderen om snel door te groeien. Het voorstel dat de Europese Commissie vandaag echter naar voor schuift als oplossing is een nieuwe Europese vennootschapsvorm, het 28ste regime of de EU inc. Een voorstel dat helemaal geen antwoord geeft op die financieringsproblemen, maar andere problemen veroorzaakt.
Vindingrijke onderaannemers zoals we die op de Borealis-werf aan het werk zagen - waarvan de Belgische poot intussen failliet is verklaard vooraleer het gerechtelijk onderzoek is afgerond - zullen voortaan niet 2 of 3, maar 50 tot 100 postbusbedrijven oprichten om in België ongestraft weg te komen. Voor die prijs kan je niet sukkelen, en voor inspectiediensten wordt het onmogelijk om wat dan ook te controleren. Dit regime, in opzet bedoeld voor startups, openstellen voor iedereen is hoogst problematisch.
Komen we bij de tweede constructiefout in het 28ste regime: alles wat niet in het voorstel van Europese verordening wordt geregeld, wordt overgelaten aan het nationale recht. Over welk minimumloon een Cypriotische EU Inc. die 5 of 5.000 werknemers te werk stelt in België heerst discussie: de letterlijke tekst van het ontwerp laat het over aan het Cypriotische recht, de Commissie zegt dat dit niet de bedoeling zou zijn. Hoe dan ook is duidelijk dat een Cypriotische EU Inc. geen Belgische overlegorganen zal moeten oprichten. Niemand zal controleren of de Cypriotische onderneming, die geen enkele band heeft met Cyprus, Cypriotische overlegorganen zal oprichten in België. Geen overlegorganen in België, wat samen met de feitelijke onmogelijkheid van controles door de inspectiediensten of – mocht het toch lukken – een uitvoerbaar vonnis te krijgen vooraleer de EU Inc. verdwenen is, geeft EU Inc.’s vrij spel geeft om met eender wat ongestraft weg te komen. Sluiproutes om de tewerkstelling in België onder Cypriotische sociale zekerheidsbijdragen te laten gebeuren, staan eveneens open.
Begin jaren negentig, ten tijde van de EU met 12 lidstaten, lanceerden enkele Leuvense academici het idee van een dertiende staat als een Europees alternatief voor de 12 verschillende sociale zekerheidsregimes, in het bijzonder voor werknemers die in verschillende lidstaten werken. Volgens professor D. Pieters moest de dertiende lidstaat voor werknemers minstens even voordelig zijn als de beste nationale systemen, en daarbij als model dienen dat geleidelijk tot een harmonisering naar boven van de nationale systemen zou fungeren.
Net zoals het idee van de 13de lidstaat leidt het voorstel van de Europese Commissie voor een 28ste regime vandaag tot opvallend weinig debat in België. Met belangrijke verschillen: in tegenstelling tot de 13de staat zal het 28ste regime tot een race to the bottom leiden. Ten tweede wil de Europese Commissie nog dit jaar tot een akkoord komen over het 28ste regime. Dit besef begint door te dringen in het Europees Parlement, getuige de kritische stemming in het Employment and Social Affairs-comité eerder deze maand. Op het niveau van de lidstaten, op de wakkere Scandinavische lidstaten na, is er opvallend genoeg weinig debat. Hoe zou de Belgische regering zich positioneren ten aanzien van dit voorstel dat zal leiden tot oneerlijke buitenlandse concurrentie en uitbuiting van werknemers?