Europees landenrapport mag wat meer aandacht krijgen

Europees landenrapport mag wat meer aandacht krijgen

Auteurs: Ann Vermorgen & Marie-Hélène Ska

Juni 2026

Op 3 juni publiceerde de Europese Commissie haar Belgische landenrapport. Aangezien onze regering zich wil conformeren aan de Europese regels, valt het te hopen dat men deze keer iets minder selectief het rapport doorneemt. Het bevat namelijk veel opmerkingen die de begrotingsoefening een stuk vooruit zouden helpen. En het wijst ook op en reeks foute aannames en beleidskeuzes die dringend dienen bijgestuurd te worden. 

Zo wijst de Europese Commissie er nog maar eens op dat we twee tot zes keer meer uitgeven aan algemeen economisch beleid dan onze buurlanden. En met welk resultaat? Evaluaties of spending reviews voor geld voor bedrijfsbeleid blijven uit. En als ze er zijn, worden ze diep in de kast gestoken. We weten al dat de subsidie voor eerste aanwerving weggegooid geld is, met dank aan het Rekenhof en de Nationale Bank. We weten door de analyses van het Planbureau dat er in het innovatiebeleid bepaalde fiscale instrumenten geen positieve impact meer hebben en dus gerationaliseerd kunnen worden. Er valt zeker nog te besparen op dat vlak. Zelfs de Commissie haalt de subsidie voor de eerste aanwerving meerdere keren aan. 

Ook op het vlak van staatshervorming wijst de Commissie op het effect van schaalvoordelen. Een goede verstaander kan lezen dat we dus moeten ophouden met dogmatisch alles te regionaliseren als gouden oplossing, integendeel. 

De Commissie vraagt, opnieuw, om de fossiele subsidies af te bouwen. Ook weer een besparing die voor de hand zou liggen. Meer nog, ze vraagt ook om de fiscale subsidies te verminderen. Want elke uitspraak over de belastingdruk zou eerst eens mogen voorafgegaan worden aan een analyse welke reeks vrijstellingen aan elk tarief en systeem zijn gekoppeld. Een recente studie van het HIVA uit 2026toonde net nog aan dat voor elke 3 euro die wordt geïnd er 2 euro is die niet wordt geïnd. Kortom, ook fiscaal is niets wat het lijkt en valt er nog veel te besparen, zonder bestaande tarieven op te trekken. 

Ook ziet de Commissie intussen dat allerhande koterij in extralegale verloning voor verstoring zorgt. Maar evenzeer dat de verbreding van flexi-jobs voor een verdringing zal zorgen van laagbetaalde arbeid. Net zoals het risico van de managementvennootschappen die louter om fiscale redenen een vennootschap vormen en zo aan fiscale ontwijking doen, maar de algemene productiviteit doen dalen. 

De Commissie wijst er ook op dat de loonnorm niet toelaat dat productiviteit en verschillen tussen sectoren in rekening kunnen worden genomen. Een effect dat er niet beter op wordt door de halsstarrigheid van de regering om de centenindex onveranderd in te voeren, terwijl de problemen op het terrein zich intussen aan het opstapelen zijn. 

Kortom, de analyses van de Commissie tonen dat er wel degelijk ander beleid nodig is, en dat deze regering een heleboel mogelijkheden heeft om dat ook te voeren. Meerdere regeringsleden gaven al aan dat 21 juli geen deadline is voor een nieuwe begrotingsoefening. Misschien dat het rapport dan goede vakantielectuur is.