De gebroken belofte van het ultiem jobaanbod

De gebroken belofte van het ultiem jobaanbod 

 

Auteur: Stijn Gryp

Februari 2025

Met de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd wil de federale regering besparen in de sociale zekerheid en meer mensen aan het werk krijgen. De verwachting: ongeveer één derde van de betrokken werkzoekenden zou effectief uitstromen naar werk. Om dit te bereiken bevatte het federale regeerakkoord een duidelijke belofte: het ultiem jobaanbod. Niemand zou zijn uitkering verliezen zonder eerst zo'n aanbod te krijgen. 

Vlaanderen vult die belofte via het actieplan Vlaanderen Werkt echter in met een zeer brede waaier van bestaande diensten: een sollicitatieopdracht, een opleiding, begeleiding of informatie over andere trajecten en zelfs deelname aan een jobbeurs. Een concreet jobaanbod of een garantie op werk hoort daar niet bij. 

Sinds 1 januari verloren in Vlaanderen al meer dan 10.000 mensen hun uitkering. De eerste effecten laten zich voelen: meer dan 36% klopte al aan bij een OCMW en volgens voorlopige - en de meest recente - VDAB-cijfers bedraagt de uitstroom naar werk slechts 17% - ver onder het beoogde één derde dus. 

Daarbij wordt niet gekeken naar welk soort werk mensen vinden. We weten uit onderzoek dat veel langdurig werkzoekenden wel af en toe werkervaring opdoen, maar vaak in zeer korte periodes. Die korte werkperiodes volstaan niet om uit de carrousel tussen tijdelijke jobs en werkloosheid te raken. Zonder zicht op de contractduur zegt uitstroom naar werk eigenlijk heel weinig over echte arbeidsintegratie. 

Dat alles betekent niet dat VDAB zijn werk niet zou doen. VDAB-medewerkers proberen mensen zo goed mogelijk te begeleiden, maar de monitoring moet veel nauwkeuriger. Welk concreet aanbod krijgen bijvoorbeeld de 9.000 werkzoekenden met een recht op individueel en collectief maatwerk die dit jaar uitgesloten worden? Welke toeleiding naar maatwerkbedrijven wordt voor hen georganiseerd? En hoe worden de niet-toeleidbaren opgevolgd, zodat zij niet tussen VDAB, OCMW en zorg in een diepe vergeetput zonder inkomensstatuut en begeleiding verdwijnen? Het ultieme jobaanbod is pas geloofwaardig als het ook zichtbaar wordt.  

Een ultiem jobaanbod kan bovendien alleen geloofwaardig zijn als het concreter wordt. Dat vraagt een responsabilisering van werkgevers om bijkomende jobs te creëren via meer individueel maatwerk. Die cruciale schakel ontbreekt vandaag zowel in “Vlaanderen werkt” als in de federale hervorming van de werkloosheidsuitkering. Een groeipad van 1.600 werknemers in collectief maatwerk tegen 2029 is uiteraard een goede zaak, maar ruim onvoldoende.  

Het ACV pleit er ook voor om de uitkeringsklok stil te zetten voor wie aantoonbaar in opleiding of begeleiding zit en stappen zet richting participatie, (maat)werk, bijvoorbeeld via de instrumenten van arbeidsmatige activiteiten, wijkwerken of individuele beroepsopleiding. Zo vermijden we dat mensen hun traject noodgedwongen stopzetten omdat ze, bij gebrek aan inkomensstatuut, in de armoede zouden verzeilen.

Zonder deze bijsturingen dreigt het ultiem jobaanbod te blijven wat het vandaag is: een gebroken belofte. En dreigt de duurbeperking vooral armoede te creëren, terwijl de kosten verschuiven van werkloosheid naar het leefloon. 

Meer lezen: 'Vergeetput voor de werklozen ' en 'De gebroken belofte van het ultieme jobaanbod'.