Accordeonuren, verre van harmonieus voor werknemers
De ministerraad buigt zich vandaag in eerste lezing over een nieuw wettelijk kader voor de annualisering van de arbeidstijd dat in 2027 van start moet gaan. Bij annualisering worden positieve en negatieve uren over een volledig jaar verrekend, de zogenaamde ‘accordeonuren’.
- De wekelijkse arbeidsduur van 38 uur wordt vervangen door gemiddeld 38 uur/week op jaarbasis.
- De wekelijkse arbeidsduur mag schommelen, zonder dat er overloon verschuldigd is, zolang het jaargemiddelde gerespecteerd wordt.
- De regeling geldt op basis van een individueel akkoord tussen werkgever en werknemer – schriftelijk en mogelijk als standaardclausule in nieuwe arbeidsovereenkomsten.
- Arbeidstijdregistratie is nog steeds niet verplicht.
- Sectorale of collectieve afspraken zijn niet vereist – in tegenstelling tot de huidige op cao-gebaseerde systemen
Naast negatieve effecten op de gezondheid en de werk-privébalans van werknemers, leidt het ook tot koopkrachtverlies. De positieve saldi uit drukke periodes worden gecompenseerd door negatieve saldi uit rustige periodes. Het gevolg: werknemers verliezen loon, vakantiegeld en een deel van hun eindejaarspremie.
‘De regering stelt annualisering voor als een win-winsituatie, maar werknemers zitten niet te wachten op nog meer druk om langere dagen of weken te maken’, zegt ACV-voorzitter Ann Vermorgen. ‘De onzekerheid over het werkrooster en de extreem lange werkdagen of -weken heeft niet alleen ernstige gevolgen voor je gezinsleven — plannen wordt quasi onmogelijk — maar ook voor je gezondheid.’
‘Wat vaak vergeten wordt is het effect op je koopkracht: bij piekperiodes die je later “compenseert” met rustigere weken, verdwijnen overuren die normaal extra betaald zouden worden. Je werkt dus ongezond langere dagen of weken zonder dat daar zelfs maar een compensatie tegenoverstaat. Toeslagen voor avond-, nacht- of weekendwerk kunnen verdwijnen als de werkgever zo flexibel met de uurroosters kan omspringen. Vrijwillig kiezen daarvoor is fictie op de werkvloer: wie weigert, riskeert een slechter uurrooster of geen contractverlenging. Daardoor worden werknemers geforceerd om langere werkdagen te maken, zonder juiste compensatie. Als de arbeidstijd over een heel jaar wordt bekeken, wordt het bovendien bijna onmogelijk om te controleren of je wel voor alle uren juist betaald wordt. Dat vergroot het risico op misbruik. Kortom, flexibilisering tast niet alleen je gezondheid en je privéleven, maar ook de koopkracht aan.’
Het ACV pleit dan ook voor:
- Behoud van een collectieve arbeidsduur op weekbasis, waarbij afwijkingen enkel mogelijk zijn via cao.
- Garantie op overloon en recuperatie bij overschrijding van de dag- of weekgrenzen. Arbeidstijdflexibiliteit enkel onder voorwaarden: met werkbare uren, vrijwilligheid die gecontroleerd wordt, en verplicht gebruik van betrouwbare arbeidstijdregistratie.
- Respect voor sectorale regelingen, die inspelen op de realiteit van de ondernemingen.