Vlaamse regering miskent recht op wonen: grote impact op sociale huurders en hun gezin

Wie een woonst huurt, blijft er beduidend langer wonen dan enkele jaren geleden. En dat is niet uit eigen wil, zo melden verschillende Vlaamse media vandaag. Het is dan ook bijzonder ongepast om nieuwe voorwaarden voor sociale huurders in te voeren midden de huidige wooncrisis. Bijna 200.000 gezinnen wachten op een sociale woning en zijn noodgedwongen aangewezen op de dure private huurmarkt, waar discriminatie-, betaalbaarheids- en kwaliteitsproblemen wijdverspreid zijn. Er staan momenteel meer unieke kandidaten op de wachtlijst dan er huishoudens in sociale woningen wonen.

 

Wie in aanmerking komt voor een sociale woning, moet binnenkort voldoen aan strengere voorwaarden. De inschrijving bij de VDAB was al verplicht. Nu moeten sociale huurders ook verplicht actief op zoek naar werk. Wie onvoldoende aantoont werk te zoeken, zal een hogere huur moeten betalen. Ook het verplichte taalniveau wordt flink opgetrokken. Het recht op wonen wordt onderuitgehaald, stellen ACV, ABVV en ACLVB.

 

Het recht op wonen is internationaal en in onze grondwet verankerd. Ook wie niet kan werken of problemen ondervindt, heeft een dak boven het hoofd nodig. Met de verstrengde voorwaarden voor sociale huurders overschrijdt de Vlaamse Regering een belangrijke grens.

 

Sociale huisvesting voorzien is een plicht van de overheid zodat het recht op wonen voor iedereen verzekerd wordt. Het is een essentieel instrument in armoedebestrijding. De financiële sancties die nu worden ingevoerd, doen echter het omgekeerde: ze zetten de financiële situatie van al kwetsbare groepen huurders verder onder druk. Ook de rechten van kinderen komen in gevaar wanneer toegang tot sociale huisvesting wordt bemoeilijkt en ouders via het woonbeleid gesanctioneerd worden. Opgroeien in een gezonde en stabiele woning is essentieel voor gezondheid, welzijn, onderwijsuitkomsten en latere arbeidsmarktuitkomsten.

 

Averechts effect

De maatregel is bovendien ondoelmatig en inefficiënt. We verwachten averechtse effecten. Ontelbare studies hebben al aangetoond dat een goede woonst één van de belangrijkste voorwaarden vooraf is voor maatschappelijke integratie en het vinden van werk. Hoe voorwaardelijker het woonbeleid, hoe groter de afstand tot werk. Bovendien zal het sommige huurders ook dwingen naar slechte, tijdelijke of onderbetaalde jobs. Heel het nieuw opgezette systeem van controle en sanctionering zal veel energie en middelen vergen van zowel de VDAB als het Agentschap Wonen, ten koste van hun kerntaken.

 

Investeer in woningen en mensen

Goede voorbeelden in de EU bewijzen dat het ook anders kan. Zo wordt in Finland een woonbeleid gevoerd volgens het Housing First‑principe: eerst een stabiele woning, zonder voorafgaande voorwaarden rond taal of verplichting tot werk. Ook in Wenen is het beleid rond sociale woningen een toonbeeld van hoe het anders kan.

Terwijl de sociale partners op Europees niveau adviseren om deze modellen als voorbeeld te gebruiken, dreigt Vlaanderen met een voorwaardelijk en sanctionerend sociaal woonbeleid de omgekeerde weg in te slaan.

 

Het kan anders, investeer in sociale woningen en investeer in mensen. Zo bouw je een meer solidaire maatschappij uit.