Federale openbare diensten onder druk

De federale openbare diensten staan op een kruispunt. Wat vandaag door de regering wordt voorgesteld als “hervormingen” of “modernisering”, betekent in werkelijkheid een structurele afbouw van personeel, expertise en publieke dienstverlening. Het zogenaamde Arizona‑beleid raakt de kern van het federaal openbaar ambt.Dit gaat over onze jobs, onze arbeidsvoorwaarden en de toekomst van sterke openbare diensten.

1. Structurele besparingen en personeelsafbouw: altijd meer doen met minder mensen

De regering kiest resoluut voor structurele besparingen, met een verregaande afbouw van het personeelsbestand als rechtstreeks gevolg. Slechts 2 op de 5 vertrekkende collega’s worden vervangen.

In de praktijk betekent dit:

• chronisch onderbemande teams,

• een blijvende toename van taken zonder bijkomende middelen,

• minder tijd voor dossiers en burgers,

• stijgende stress, meer fouten en een verhoogd risico op burn‑out.

Deze aanpak treft niet alleen het personeel, maar ondermijnt ook de kwaliteit, toegankelijkheid en betrouwbaarheid van de dienstverlening aan burgers. Een overheid die structureel onderbezet is, kan haar maatschappelijke rol niet meer waarmaken.

2. Statutaire tewerkstelling onder druk: bewuste ontmoediging en groeiende onzekerheid

Met een werkgeversbijdrage van 38% voor nieuwe statutaire aanwervingen maakt de regering het statuut bewust duurder. Dit is een duidelijke politieke keuze om statutaire tewerkstelling stap voor stap terug te dringen.Het gevolg is een versnelde contractualisering:

• minder werkzekerheid,

• minder rechtsbescherming,

• meer tijdelijke en flexibele contracten,

• en een aantasting van de onafhankelijkheid van het personeel.

Maar daar stopt het niet. Naast de afbouw van statutaire aanwervingen blijven fundamentele vragen onbeantwoord:

• Wat met het statuut van wie vandaag al statutair is in een steeds meer gecontractualiseerde overheid?

• Blijf je statutair tot het einde van je loopbaan?

• Dreigg je je statuut te verliezen wanneer je van functie verandert, intern mobiel wordt of van dienst wisselt?

• Wordt contractuele tewerkstelling op termijn ook de norm voor wie vandaag statutair is?

Deze onzekerheid tast de aantrekkelijkheid van de federale overheid als werkgever aan en ondergraaft een essentieel principe: een onafhankelijke ambtenarij die het algemeen belang dient, vrij van politieke of commerciële druk.

Het statuut is geen privilege. Het is een garantie voor neutraliteit, continuïteit en kwaliteit van de openbare dienstverlening.

3. Reorganisaties: minder diensten, minder nabijheid

Onder het mom van efficiëntie volgen reorganisaties elkaar in sneltempo op. In de praktijk leiden ze tot:

• het samenvoegen of verdwijnen van diensten,

• een grotere afstand tussen overheid en burger,

• verlies van lokale kennis en ervaring,

• voortdurende onzekerheid voor het personeel.

Voor collega’s betekent dit aanhoudende veranderingen en instabiliteit. Voor burgers betekent het een overheid die steeds moeilijker bereikbaar wordt.

4. Kerntakenanalyse: na de gevangenissen… wat is de volgende stap?

Een bijzonder zorgwekkend onderdeel van het beleid is de kerntakenanalyse. Daarbij wordt onderzocht welke taken de overheid zogezegd niet langer zelf moet uitvoeren.We zagen al hoe dit leidt tot privatisering, onder meer bij delen van de gevangenisbewaking. Dat roept een terechte vraag op als dit kan bij de gevangenissen, wat volgt dan?

Mogelijke volgende doelwitten zijn onder andere:

• administratieve en ondersteunende functies binnen FOD’s en POD’s,

• IT‑ en databediensten, met gevoelige persoonsgegevens en kritieke infrastructuur,

• onthaal‑ en loketfuncties, waardoor de toegankelijkheid voor burgers afneemt,

• logistieke, technische en onderhoudsfuncties, met verlies aan kennis en slechtere arbeidsvoorwaarden.

Alle functies zijn essentieel voor een goed functionerende overheid. Privatisering betekent hier verlies van expertise, minder democratische controle en een overheid die steeds afhankelijker wordt van commerciële spelers.

5. Werkdruk en expertiseverlies: een vicieuze cirkel

Door personeelsafbouw, reorganisaties en uitbesteding verdwijnt expertise. Tegelijk stapelen taken zich op. Tijdelijke noodoplossingen worden structureel, begeleiding schiet tekort en de werkdruk blijft stijgen.

En toch wordt van het personeel verwacht dat alles “efficiënter” verloopt. Dit model is onhoudbaar.

6. Ziektedagen: wat nog op komst is, bovenop wat we al weten

Naast de maatregelen die vandaag al concreet op tafel liggen, kondigt het regeerakkoord nog bijkomende hervormingen aan die een zware impact kunnen hebben op het federaal overheidspersoneel. Eén daarvan is het in vraag stellen van het huidige systeem van ziektedagen.

Deze maatregel is nog niet uitgewerkt, maar net dat maakt ze bijzonder zorgwekkend. Wat vandaag nog bescherming biedt, kan morgen worden uitgehold of verdwijnen.

Vandaag functioneren ziektedagen als een collectieve verzekering. Ze geven collega’s die geconfronteerd worden met een zware of langdurige ziekte:

• financiële zekerheid,

• gemoedsrust,

• de ruimte om te focussen op herstel zonder bijkomende financiële stress.

Dat deze bescherming mogelijk wordt afgebouwd, bovenop alle andere hervormingen, creëert nu al onzekerheid. Het risico is reëel dat ziekte steeds meer een individueel probleem wordt, in plaats van een collectief gedragen risico. Dat is een fundamentele breuk met het principe van solidariteit.