'We zien mensen die het niet geloven'

Wie langer dan twee jaar een werkloosheidsuitkering krijgt, zal dat inkomen verliezen. Ook de begeleiding naar werk door de VDAB valt dan weg. Een deel van hen zal kunnen terugvallen op een leefloon, waarvoor ze bij het OCMW in hun gemeente moeten aankloppen. 

‘De regering heeft beslist: vanaf 2026 verliezen langdurig werkzoekenden gefaseerd hun uitkering. Op 1 januari zijn de mensen die het langst werkzoekend zijn aan de beurt en tegen 1 juli zou – behoudens bepaalde uitzonderingen – iedereen die langer dan twee jaar een werkloosheidsuitkering krijgt, dat inkomen verliezen.’ 

Zo leest een klinisch bericht hierover in een krant tussen het andere nieuws van de dag. 

Het is een druilerige maandagnamiddag in de herfstvakantie en ik bevind me in een zaaltje van het ACV in Aalst waar een tiental leden te horen krijgt dat hun werkloosheidsuitkering stopt. Het ACV informeert hen over de nieuwe wetgeving en over de werking van OCMW’s, mutualiteiten en CAW’s. En over wat de vakbond nog kan betekenen voor hen. 

Lut van het ACV: ‘Langdurig werkzoekenden worden door sommigen heel gemakkelijk in één beeld als profiteurs weggezet die liever lui dan moe in hun hangmat hangen, maar op onze info’s zien we de getroffen mensen. Mochten zij die dat verkondigen hier zijn, dan zouden ze zien dat het over heel kwetsbare personen gaat, die dikwijls ook nog met een of meerdere problematieken worstelen. Ik denk dat er geen van hen in hun schoenen zou willen staan. Het is een harde en abrupte maatregel, de mensen zijn in shock, er zijn er die het niet geloven.’

Lien en Nieke van het OCMW zijn er ook. In Aalst zouden er de volgende twee jaar bijna 900  werkzoekenden hun uitkering verliezen volgens cijfers van minister van Werk Clarinval (MR).

Na de info spreek ik met hen.

 ‘We bereiden ons voor op een mogelijke toestroom’, zegt Nieke. ‘We zijn onze interne werking aan het herbekijken om een snellere intake te kunnen doen met de drie loketten en de ploeg die we hebben. We komen naar de infosessies en maken een digitale folder zodat we mensen proactief kunnen meegeven wat ze bij een eerste gesprek mee moeten brengen. Dan hoeven ze geen tweede of derde keer langs het loket te passeren.’

‘Voor het einde van het jaar krijgen we versterking want naar schatting een derde van die 900 zal in aanmerking komen voor een leefloon’, vervolgt Lien. ‘Een deel zal misschien recht hebben op een ziekte-uitkering, maar er zal ook een grote groep zijn die op niets recht gaan hebben omdat ze een partner hebben die inkomsten heeft. In die gezinnen zal er van de ene maand op de andere één inkomen voorgoed wegvallen’, zegt Lien. ‘We gaan ervan uit dat er veel mensen in de armoede zullen terechtkomen.’

‘We gaan voor die mensen misschien nog iets van materiële hulp of eenmalig financiële steun kunnen aanbieden, maar dan gaat dat maar zijn op het ogenblik dat het probleem zich voordoet. Dat zal afhangen van een sociaal-financieel onderzoek en ook van de inspanningen van mensen. Er wordt heel hard op activering naar werk ingezet in Aalst’, zegt Nieke.

Of het OCMW dan een soort mini-VDAB zal worden als ze hun cliënten gaan activeren, vraag ik hen tot slot. ‘Voor wie een leefloon ontvangt, wordt het deeltje naar activering door de maatschappelijk werker opgevolgd omdat zij de mogelijke sancties ook uitspreken. Er blijft een samenwerking tussen ons en de VDAB. De VDAB heeft op sommige vlakken meer expertise in huis en moet een aantal zaken zoals een IBO-contract of maatwerk ook gewoon goedkeuren.’ 

Jan Maertens

Foto: Lien en Nieke van OCMW Aalst proberen de getroffen werkzoekenden zo goed mogelijk te informeren over de werking van hun dienst. 

We bieden een kompas aan om met hen hun kansen te verkennen’