Naar aanleiding van het tragische ongeval in Buggenhout is de voorbije dagen al uitvoerig bericht en geanalyseerd. De exacte omstandigheden van het drama worden momenteel grondig onderzocht door de bevoegde politiediensten en het parket. ACV Openbare Diensten wil in de eerste plaats haar medeleven uitdrukken aan de slachtoffers en hun families. Voor hen betekent deze gebeurtenis een onherstelbaar verlies. Ook de impact op medeleerlingen, ouders, chauffeurs en alle betrokken hulpverleners is bijzonder groot.
We stellen vast dat dit drama heel wat vragen oproept bij het brede publiek. We werden de voorbije dagen vaak gecontacteerd met vragen over de organisatie van het leerlingenvervoer, de controle op de dienstverlening, de opleiding van chauffeurs, de werkdruk en de arbeidsvoorwaarden in de sector.
Wij willen uitdrukkelijk benadrukken dat het niet aan ons is om het proces te voeren tegen de betrokken chauffeur of het busbedrijf. Het is aan de bevoegde instanties om de feiten te onderzoeken en eventuele verantwoordelijkheden vast te stellen. In afwachting daarvan pleiten wij voor terughoudendheid en respect voor het lopende onderzoek.
Duiding rond de rol van De Lijn
In het publieke debat wordt de rol van De Lijn vaak in vraag gesteld. Het is belangrijk om hier duidelijkheid in te scheppen. De Lijn is organisator van het leerlingenvervoer en stelt in overleg met scholen de ritten en trajecten samen.
De effectieve uitvoering van deze ritten gebeurt echter niet door De Lijn zelf, maar door private busbedrijven. Deze bedrijven verzorgen het leerlingenvervoer als hoofd- of nevenactiviteit. De chauffeurs zijn dus niet in dienst van De Lijn, en er bestaat geen directe werkgever-werknemerrelatie.
Ook de opvolging van de dienstverlening en de behandeling van eventuele klachten verlopen in eerste instantie tussen het busbedrijf en de betrokken school. Slechts uitzonderlijk komt De Lijn hierin tussen.
In het reguliere openbaar vervoer kan De Lijn bij herhaalde klachten controles uitvoeren, bijvoorbeeld via zogenaamde ‘mystery passengers’. Bij schoolvervoer ligt dit anders: het gaat om besloten groepen leerlingen die thuis worden opgehaald. Hierdoor is externe, onafhankelijke controle op het rijgedrag in de praktijk bijzonder moeilijk te organiseren.
Profiel en de opleiding van buschauffeurs
Buschauffeurs moeten voldoen aan duidelijke wettelijke vereisten. Zo is een rijbewijs D verplicht, evenals regelmatige bijscholing, medische geschiktheid en het kunnen voorleggen van een zogenaamd blanco uittreksel uit het strafregister.
Toch is het beroep van chauffeur veel meer dan een technische kwalificatie. Het vraagt een mentaliteit en een sterk verantwoordelijkheidsgevoel. Chauffeurs dragen dagelijks de verantwoordelijkheid voor hun eigen veiligheid, die van andere weggebruikers en vooral die van hun passagiers. In het geval van leerlingenvervoer gaat het bovendien om kinderen, het kostbaarste bezit van ouders.
Dit impliceert dat het beroep een grote mate van maturiteit, inzicht en zorgzaamheid vereist. Tegelijk moet erkend worden dat ook chauffeurs mensen zijn. Werkdruk, tijdsdruk en complexe verkeerssituaties kunnen leiden tot fouten of verkeerde inschattingen. In een sector waar voertuigen groot zijn en risico’s aanzienlijk, kunnen de gevolgen van die fouten bijzonder ernstig zijn.
Structurele knelpunten in de sector
Het drama legt ook enkele structurele uitdagingen bloot waarmee de sector al jaren kampt. Het beroep van buschauffeur is een erkend knelpuntberoep. Bedrijven hebben moeite om voldoende geschikte kandidaten te vinden.
De instroom in de sector gebeurt vaak via beroepsopleidingen. Sommige busbedrijven richten die opleidingen in maar vaak is de VDAB hier aanbieder in een partnerschap met de autobusfederatie.
In het verleden bestonden er selectiecommissies waarin werkgevers, vakorganisaties en sectorvertegenwoordigers samen kandidaten beoordeelden, onder meer op motivatie en geschiktheid. Deze commissies zijn verdwenen, onder meer door besparingen en de impact van de coronaperiode.
ACV Openbare Diensten pleit ervoor om dergelijke grondige screenings opnieuw in te voeren. Niet om mensen uit te sluiten, maar om beter zicht te krijgen op wie het beroep ambieert en om de kwaliteit en veiligheid te versterken.
Daarnaast blijven de arbeidsomstandigheden in het leerlingenvervoer een belangrijk aandachtspunt. Veel chauffeurs werken met tijdelijke contracten die aansluiten op het schooljaar, met onderbrekingen tijdens vakanties. Dat leidt tot inkomensonzekerheid, zeker tijdens de zomermaanden.
Ook de verloning ligt vaak lager dan in andere segmenten van het personenvervoer, zoals het reguliere openbaar vervoer. Deze combinatie van tijdelijke contracten, lagere lonen en wisselende werkzekerheid maakt het beroep minder aantrekkelijk.
Het gevolg is dat bedrijven vaak een beroep moeten doen op gepensioneerden, flexi-jobbers of mensen die moeilijk elders werk vinden. Hoewel deze inzet op zich waardevol kan zijn, wijst het ook op een structureel probleem in de aantrekkelijkheid van het beroep.
ACV Openbare Diensten roept daarom op tot een grondige herwaardering van het statuut van schoolbuschauffeurs, met volwaardige contracten, correcte verloning en stabiele arbeidsomstandigheden.
Erkenning voor de vele professionele chauffeurs
Tegelijk willen wij nadrukkelijk onze waardering uitspreken voor de vele chauffeurs die dagelijks hun werk professioneel en toegewijd uitvoeren. Zij zorgen er elke dag opnieuw voor dat duizenden kinderen veilig op school raken, vaak in uitdagende omstandigheden. In het bijzonder chauffeurs in het buitengewoon onderwijs leveren vaak extra inspanningen en tonen een grote mate van empathie en betrokkenheid. Het is belangrijk dat hun inzet en professionaliteit niet overschaduwd worden door dit drama. Een algemene verdachtmaking of een “heksenjacht” op de sector is niet alleen onterecht, maar ook contraproductief.
Oproep tot sereniteit en structurele actie
ACV Openbare Diensten pleit dan ook voor sereniteit in het debat, respect voor het lopende onderzoek en een focus op structurele verbeteringen.
Dit betekent:
• investeren in betere arbeidsvoorwaarden en een sterker statuut voor chauffeurs;
• het herbekijken van selectie- en opleidingsprocessen;
• blijvende aandacht voor opvolging, begeleiding en coaching op de werkvloer;
• en een realistische kijk op de verantwoordelijkheden binnen de sector.
Alleen door deze elementen samen aan te pakken, kunnen we de kwaliteit en veiligheid van het leerlingenvervoer duurzaam versterken.
Wij mogen deze tragedie niet reduceren tot schuldvragen alleen, maar moeten ze aangrijpen om lessen te trekken en vooruit te kijken.
