Opnieuw minder dan beloofd voor De Lijn: groeipad dreigt opnieuw afgezwakt te worden

ACV Openbare Diensten is bijzonder bezorgd over de eerste berichten over de Vlaamse begroting 2027. Volgens die berichten zou de Vlaamse regering opnieuw afwijken van het groeipad dat ze zelf voor De Lijn heeft aangekondigd. In plaats van de voorziene 50 miljoen euro extra exploitatiemiddelen zou slechts 25 miljoen euro worden toegekend.

Voor de vakbond is dat meer dan een begrotingstechnische ingreep. Het betekent opnieuw een gemiste kans om het openbaar vervoer in Vlaanderen structureel te versterken.

Bij de start van deze legislatuur engageerde de Vlaamse regering zich tot een groeipad voor De Lijn. Niet alleen investeringen in voertuigen en infrastructuur moesten het openbaar vervoer versterken, ook de exploitatiemiddelen zouden stelselmatig toenemen. Die middelen zijn essentieel om extra ritten te organiseren, chauffeurs aan te werven en het aanbod uit te breiden.

Minister van Mobiliteit Annick De Ridder bevestigde eerder nog expliciet dat het groeipad vanaf 2027 opnieuw volledig zou worden opgenomen. Als de huidige berichten correct blijken, wordt ook die belofte slechts gedeeltelijk uitgevoerd.

Van groeipad naar besparing

Dat zou niet de eerste keer zijn. Ook vorig jaar werd afgeweken van het oorspronkelijk aangekondigde traject. De voorziene uitbreiding van 50 miljoen euro werd teruggebracht tot 25 miljoen euro. Tegelijk kreeg De Lijn een bijkomende recurrente besparing van 35,5 miljoen euro opgelegd. Waar bij de start van de legislatuur sprake was van bijkomende middelen voor een sterker openbaar vervoer, resulteerde dat uiteindelijk in een besparingsoperatie.

De Vlaamse regering verdedigde die beslissing destijds als een eenmalige maatregel. Zowel de regering als minister De Ridder benadrukten dat het groeipad vanaf 2027 opnieuw zou worden hervat.

"Voor het tweede jaar op rij dreigt deze regering onder haar eigen engagementen te blijven. Eerst werd een beloofde groei vervangen door een besparing. Vandaag lijkt ook het herstel van dat groeipad opnieuw gehalveerd te worden."

Reizigers betalen de rekening

Volgens ACV Openbare Diensten gaat deze discussie niet over abstracte begrotingscijfers, maar over de dagelijkse mobiliteit van honderdduizenden Vlamingen.

Exploitatiemiddelen bepalen hoeveel ritten er worden gereden, hoe frequent bus- en tramlijnen rijden en hoe bereikbaar steden, gemeenten en landelijke regio's blijven.

De voorbije jaren werden reizigers al geconfronteerd met lijnschrappingen, frequentieverminderingen en een voortdurende druk om met minder middelen hetzelfde aanbod te realiseren.

Het protest daartegen bleef niet beperkt tot vakorganisaties. Ook lokale besturen, vervoerregioraden en talrijke middenveldorganisaties trokken de voorbije jaren aan de alarmbel. Onder de noemer "Supporters van het Openbaar Vervoer" blijft het middenveld vandaag actievoeren tegen de verdere afbouw van het aanbod.

Tegelijk houdt de Vlaamse regering vast aan ambitieuze doelstellingen rond modal shift, klimaatbeleid en het terugdringen van files.

"Je kan mensen niet overtuigen om de auto vaker te laten staan wanneer het openbaar vervoer onvoldoende middelen krijgt om aantrekkelijker en frequenter te worden."

Ruim tien jaar structurele achterstand

Voor ACV Openbare Diensten staat de discussie over de begroting 2027 niet op zichzelf.

De problemen bij De Lijn zijn volgens de vakbond het gevolg van een jarenlange opeenstapeling van besparingen, niet-gecompenseerde kostenstijgingen en onvoldoende indexering van de exploitatiemiddelen.

Al meer dan tien jaar groeit de exploitatie-enveloppe volgens de vakbond onvoldoende mee met de reële kosten waarmee de vervoermaatschappij wordt geconfronteerd. Opeenvolgende besparingsrondes en efficiëntie-oefeningen hebben de financiële marge verder uitgehold.

Daardoor ontstaat een steeds grotere kloof tussen wat van De Lijn wordt verwacht en de middelen die daarvoor beschikbaar zijn.

"Wie de evolutie over meerdere legislaturen bekijkt, kan moeilijk anders dan vaststellen dat het openbaar vervoer in Vlaanderen al jarenlang structureel ondergefinancierd wordt."

Volgens eerdere analyses zou De Lijn vandaag over aanzienlijk meer exploitatiemiddelen beschikken indien historische besparingen, afromingen en onvoldoende indexcompensaties niet hadden plaatsgevonden. Het groeipad zal dan ook niet zorgen voor groei maar eerder dienen om de gaten in de begroting van De Lijn te dichten.

Nieuwe bussen alleen volstaan nietACV Openbare Diensten erkent dat de Vlaamse regering de voorbije jaren fors heeft geïnvesteerd in de vergroening van de vloot van De Lijn. Honderden elektrische bussen werden besteld en het voertuigenpark wordt versneld vernieuwd.

Maar investeringen in voertuigen lossen volgens de vakbond het fundamentele probleem niet op.

Een performant openbaar vervoer vereist niet alleen bussen en trams, maar ook voldoende middelen om die voertuigen effectief te laten rijden. Dat betekent chauffeurs, techniekers, dispatching, onderhoud en voldoende exploitatiebudget om een aantrekkelijk aanbod te organiseren.

"Een elektrische bus die in de stelplaats blijft staan omdat er geen geld is om voldoende ritten te organiseren, draagt niet bij aan een beter openbaar vervoer."

Geloofwaardigheid van het beleid

Voor ACV Openbare Diensten staat ook de geloofwaardigheid van het overheidsbeleid op het spel.

De Vlaamse regering kondigde bij de start van deze legislatuur een groeipad aan. Vorig jaar werd daarvan afgeweken. Nu dreigt dat opnieuw te gebeuren. Dat creëert onzekerheid voor reizigers, werknemers, lokale besturen en iedereen die rekent op een sterk openbaar vervoersnet.

De vakbond vraagt daarom dat de Vlaamse regering haar eigen engagementen respecteert en alsnog de volledige voorziene 50 miljoen euro extra exploitatiemiddelen toekent.

ACV Openbare Diensten

"Wie echt gelooft in sterk openbaar vervoer, investeert niet alleen in nieuwe bussen, maar ook in de middelen om ze te laten rijden. Voor het tweede jaar op rij dreigt deze regering haar eigen engagementen tegenover De Lijn niet na te komen. Dat is slecht nieuws voor reizigers, voor werknemers en voor de toekomst van het openbaar vervoer in Vlaanderen."