Mobiliteitsminister De Ridder wil het aantal vervoersbewijscontroles fors opdrijven. Dat moet van de minister 30 miljoen euro opleveren. ACV Openbare Diensten waarschuwt dat deze beleidslijn leidt tot een gevaarlijke scheeftrekking. De nadruk op scanvolumes en financiële doelstellingen duwt veiligheid steeds verder naar de achtergrond. Vooral in landelijke gebieden waar reizigers én chauffeurs geconfronteerd worden met een structureel gebrek aan controleurs, stijgt de agressie, terwijl de zichtbare ondersteuning wegvalt.

 Carlo Maesen, secretaris Vervoer bij ACV Openbare Diensten: “Wie veiligheid zegt, moet ook kijken waar die vandaag ontbreekt. Dat is niet in de centrumsteden, maar op de landelijke lijnen waar chauffeurs vaak alleen staan.”

Door het ministeriële target dat 30 mijoen euro moet opbrengen, wordt De Lijn verplicht de inzet van controleurs zo te organiseren dat grote aantallen reizigers tegelijk gecontroleerd kunnen worden. Dat betekent dat controleploegen vooral worden ingezet op drukke lijnen en knooppunten, waar de scanvolumes hoog liggen en de opbrengst snel gehaald kan worden. Landelijke risicolijnen, waar het veiligheidsrisico aantoonbaar hoger ligt, verdwijnen daardoor systematisch uit beeld.

Carlo Maesen: “Het is niet het aantal reizigers dat bepaalt waar controles nodig zijn, maar het risico. Vandaag worden landelijke lijnen bewust links gelaten omdat ze niet bijdragen aan het maandelijkse cijfer.”

Hoewel het Limburgse controlekorps werd uitgebreid van 18 naar 27 VTE, worden deze extra krachten bijna uitsluitend centraal ingezet. Door een interne richtlijn dat er altijd een ploeg in de centrale regio moet blijven, ontstaat een structureel probleem. Tijdens de avonduren en weekends is vaak maar één ploeg actief, die verplicht in Hasselt en Genk moet blijven. Hierdoor worden er vanaf 20.45u geen controles meer uitgevoerd buiten deze steden. Chauffeurs op lijnen 16, 26, 82 en 83 geven al maanden aan dat ze nooit een controleur zien.

“Dat is geen incident, dat is een patroon,” zegt Maesen. “En dat patroon is rechtstreeks het gevolg van een beleid dat cijfers boven veiligheid plaatst.”

Ook de beeldverwerking staat onder zware druk. Voor heel Vlaanderen zijn er slechts twee deskundigen die camerabeelden mogen uitlezen, ondersteund door één leidinggevende. Zij moeten alle beelden verwerken van voertuigen, stelplaatsen, incidenten, agressiedossiers, opvragingen van politie en interne vragen. Met de komst van bodycams dreigt deze workflow volledig vast te lopen.

Carlo Maesen: “Het is onbegrijpelijk dat men spreekt over ‘veiligheid als topprioriteit’, maar tegelijk de beeldverwerking in heel Vlaanderen laat afhangen van twee mensen.Dat is geen beleid, dat is overbelasting.”

Recente controles op landelijke lijnen tonen dat de problematiek structureel en voorspelbaar is. Op verschillende trajecten werd op willekeurige controlemomenten en zeer hoog aandeel reizigers zonder geldig vervoerbewijs vastgesteld. Toch worden deze risicolijnen niet opgenomen in de focuslijnen, omdat ze niet passen binnen de huidige targetlogica die uitsluitend inzet op lijnen met hoge scanvolumes. Daardoor blijven landelijke risicolijnen systematisch buiten beeld, terwijl chauffeurs daar net het vaakst zonder ondersteuning rijden.

De cijferdruk ondermijnt intussen de kerntaak van controleurs. Zij krijgen maandelijks hun persoonlijke ‘cijfer’ doorgestuurd. De nadruk op targets zorgt voor minder aandacht voor grondige controles, minder ruimte voor ondersteuning van chauffeurs en minder focus op veiligheid.

 “Controleurs worden vandaag afgerekend op cijfers die niets zeggen over veiligheid,” zegt Maesen. “Dat is demotiverend, dat is fout en dat moet stoppen.”

ACV Openbare Diensten benadrukt dat veiligheid méér is dan het uitrollen van bodycams. De vakbond hoopt dat minister De Ridder niet bespaart bij De Lijn, maar investeert in echte veiligheidsversterking, vooral buiten de centrumsteden.

Maesen: “Bodycams zijn een hulpmiddel, geen oplossing. Als de minister veiligheid echt wil versterken, dan moet ze investeren in mensen, in aanwezigheid op het terrein en in ondersteuning van chauffeurs. Besparen is hier het slechtst mogelijke signaal.”

ACV Openbare Diensten vraagt dat De Lijn en minister De Ridder de cijferdruk en targetlogica herzien, de controlecapaciteit evenwichtig spreiden, de beeldverwerkingscapaciteit uitbreiden en luisteren naar chauffeurs die al maanden aangeven dat ze zich onveilig voelen door het gebrek aan ondersteuning.

Maesen: “We kunnen agressie nooit volledig voorkomen. Maar we kunnen ze wel doen dalen door aanwezigheid van controleurs. Vandaag wordt die aanwezigheid gestuurd door cijfers, niet door veiligheid. Dat moet veranderen.