De malaise bij De Lijn is groot. De vervoersmaatschappij lapt elke vorm van sociaal overleg aan de laars en praat niet met de sociale partners over de plannen die op stapel staan. Het ongenoegen, onduidelijkheid en de onrust bij het personeel is dan ook groot. Tijdens de raad van bestuur werd onderstaande open brief van het gemeenschappelijk vakbondsfront voorgelezen en afgegeven aan de raadsleden. 

Na beraadslaging (zonder de waarnemers van de vakbonden) van de Raad van Bestuur liet deze weten te willen werken aan een versterking van het vertrouwen tussen de sociale partners en strategische dossiers met impact op het personeel in alle transparantie en betrokkenheid te willen bespreken met de vakbonden. De Raad riep de directie van De Lijn ook op om op korte termijn aan tafel te gaan om een uitweg te zoeken uit deze impasse. 

Open brief aan de raad van bestuur van De Lijn

Beste leden van de raad van bestuur,

De malaise die zich de laatste weken voordoet bij De Lijn willen wij toch graag duiden vanuit onze visie op de zaak. Maar wij geven al mee dat de talloze spontane acties op het terrein een uitbarsting zijn die ook wij liever op een andere manier zagen gebeuren maar zeker wel begrijpen.

We keren terug naar het paritair comité van 20 oktober 2023. Hier interpelleerden wij onze Directeur-generaal over een agendapunt op de ondernemingsraad van 26 oktober 2023: het masterplan stelplaatsen. Aangezien hierover al vele verhalen in de wandelgangen rondzweefden wensten wij te weten of we ons zorgen dienden te maken. Wat ging er gecommuniceerd worden? Bij monde van Ann Schoubs kregen we te horen dat het ging over een globaal plan van aanpak binnen het patrimonium maar dat we ons geen zorgen moesten maken. Er gingen geen extreme zaken meegedeeld worden. Voor de zekerheid stelden wij toch voor, als de wens er was van De Lijn, om dit eerst op voorhand met ons te bespreken. Een uitgestoken hand van onze zijde. De week passeert en de ondernemingsraad dient zich aan, enkele uren voor aanvang belt echter Ann Schoubs naar ons alle drie. Het rustgevende verhaal van een week eerder maakt plaats voor een sluiting van acht stelplaatsen en enkele onderhoudscentra. Tijd om onze afvaardiging op de hoogte te brengen is er niet. Zij krijgen uit eerste hand het volledig plan te horen. De reacties zijn dan ook navenant en emotioneel in vele gevallen. Sommige ondernemingsraden stoppen abrupt en de WhatsApp groepen exploderen met alle gevolgen van dien.

Naderhand blijkt in sommige stelplaatsen dat men al de afkoopregeling en compensaties aan het communiceren is terwijl de ondernemingsraad nog bezig is. Over sociale dialoog kan je dan niet meer spreken. En als klap op de vuurpijl horen wij naderhand uit de ondernemingsraad van West-Vlaanderen van de voorzitter dat er op woensdag 25 oktober een raad van bestuur heeft plaatsgevonden om dit plan te duiden. En dit zonder de sociale partners? Wat verwachten jullie dan van ons? Dit wekt alvast geen vertrouwen voor de toekomst.

Maar hier stopt het niet, de slechte communicatie blijft komen. Op vraag van de vakbonden komt er een algemene ondernemingsraad. De Lijn krijgt hier een tweede kans om zaken beter te duiden, om met oplossingen te komen. Maar ze vallen in herhaling en verergeren de situatie. Hoofd OT zone-Oost stelt de vraag of De Lijn mag vragen aan chauffeurs om bij een pachter te gaan werken? In de toekomst zullen alle stelplaatsen onder twintig voertuigen moeilijk liggen? Wij weten niet hoever de voeling zoek is met de werkvloer maar laat ons stellen dat we met verstomming geslagen waren. De Lijn communiceert lokaal en krijg dus ook lokaal reactie, spontane en niet spontane acties. En wat gebeurt er? De Lijn laat het afweten, de sociale dialoog stokt.

In West-Vlaanderen doen ze een stakingsaanzegging, men zit éénmaal samen. Ondertussen zitten we daar aan meer dan vijf stakingsdagen, tijdens deze stakingsdagen is er nooit contact geweest vanuit De Lijn in een poging om deze te stoppen. In Antwerpen verstuurt men een stakingsaanzegging en capteert men deze niet. Gevolg: dagen van mogelijk overleg gingen verloren. Het is zelfs zo erg dat men meer discussieert over naar wie dit verstuurd had moeten zijn dan naar antwoorden te zoeken om een staking te vermijden. Met alle gevolgen van dien.

Dus nu stellen wij ons de vraag, wie binnen De Lijn de keuze maakte om dit zo te communiceren? Want laat ons eerlijk zijn dat dit de grootste miskleun is van de afgelopen maanden. Is deze communicatie, doordacht gebeurd met passie voor de klant waar wij allen achter staan? Wij denken absoluut van niet.

De verantwoordelijken binnen De Lijn die deze strategie uittekenden moeten volgens ons dan ook voor hun verantwoordelijkheid gesteld worden. Zij hadden moeten weten dat onze reizigers na zo een koele communicatie in de kou gingen blijven staan, zij hadden moeten weten dat dit niet de manier is om een sociaal conflict te vermijden. De vakorganisaties zijn er eerder van overtuigd dat wanneer De Lijn haar medewerkers had meegenomen in een opbouwend verhaal met duiding over het waarom dat het anders had kunnen lopen. Wanneer De Lijn het de moeite had gevonden om hier op een transparante manier over te praten met de vakorganisaties had men deze chaos kunnen vermijden.

Het is integendeel de angst voor de reactie van de vakbonden die deze chaos in de hand werkt. Het uitblijven van actief aan de slag gaan uit hoofde van de werkgever met de bezorgdheden van het personeel maakt het allemaal nog erger.

De kloof tussen de ivoren toren in dit huis en de bezorgdheden op het terrein kon niet groter zijn. Het gaat immers niet enkel over de sluiting van deze stelplaatsen maar ook de combinatie met de onzekerheid rond basisbereikbaarheid en de schaduw van ‘move the needle’ die ongetwijfeld ook impact heeft op de jobzekerheid en -tevredenheid van de werknemers.

Wij horen het woord sociale partners graag. Alleen blijkt dat partnerschap eerder op een lege doos. Met felicitaties van de jury.

Jo Van der Herten Eerste verantwoordelijke sector vervoer ACV Openbare Diensten

Stan Reusen Adj. federaal secretaris ACOD

Erik Quisthoudt Sectorverantwoordelijke ACLVB