“Wij zijn de mijnwerkers van de 21ste eeuw”

Luchthavenmedewerker Peter (58) ziet hoe zijn sector steeds zwaarder onder druk komt te staan. Hij getuigt over onhoudbare werkomstandigheden, lage lonen, structurele onzekerheid en het uitblijven van structurele erkenning.

Peter werkt intussen 35 jaar voor Aviapartner, een van de grootste afhandelaars op Brussels Airport. De realiteit achter de schermen van de luchthaven is hard: zware fysieke arbeid, extreme flexibiliteit en een loonstructuur die enkel leefbaar blijft dankzij onregelmatige uren.

“Er is enorm verloop, zeker bij de passagiersdiensten en bij de bagageafhandelaars. Velen van hen zijn schoolverlaters met een eerste job. Ze starten met een laag basisloon en moeten hun inkomen bij elkaar sprokkelen via premies voor nacht- en weekendwerk,” vertelt Peter. “Maar dat betekent: shiften die beginnen om twee uur ’s nachts, of werken tot na 23 uur. Dat is de realiteit.”

De meeste nieuwe werknemers starten als interim kracht. Wie doorgroeit, doet dat vaak door het bedrijf te verlaten voor beter betaalde functies elders. “Als mensen kinderen krijgen, is dit werk niet vol te houden. Er is geen vast ritme. Elk half uur begint er een nieuwe shift – dat is gewoon waanzin. Logisch dat mensen afhaken.”

“Stress en bioritme zijn onderschatte killers”

De job is fysiek en mentaal zwaar, zegt Peter. “Wij zijn mee verantwoordelijk voor het veilige vertrek van een vliegtuig. De balans moet kloppen, het gewicht, de cargo – en als er iets misloopt, komt dat bij ons terecht. Van geweigerde passagiers tot ontbrekende vracht: wij moeten het oplossen. De stress, de tijdsdruk en de verstoring van je bioritme, dat vreet aan een mens.”

Op zijn 60ste droomt Peter van rust, maar die laat op zich wachten. “Met de nieuwe maatregelen moet ik tot 65 werken. En als ik vroeger stop, verlies ik 10 procent van mijn pensioen. Toen ik er begon op mijn 25^ste, kon je op je 58ste met brugpensioen – vandaag is dat nauwelijks nog een optie. Terwijl niemand na zijn 58 nog lang op het tarmac blijft staan: het lichaam kraakt gewoon onder de druk.”

ACV Puls zorgde wel mee voor een CAO zodat oudere werknemers intussen recht hebben op meer regelmaat of vrijstelling van nachtwerk, “maar dat verandert niets aan het feit dat de job structureel onhoudbaar is.”

Ultrafijn stof en stille slachtoffers

Peter wijst ook op de ongezonde omgeving waarin luchthavendiensten plaatsvinden. “We ademen tot 22 keer meer ultrafijn stof in dan mensen op het platteland, en zelfs dubbel zoveel als inwoners van een drukke stad,” zegt hij. “En de gevolgen zijn er: maar liefst 39  (!) collega’s die ik persoonlijk kende, zijn overleden voor of vlak na hun pensioen. Toeval? Nee, dit is dodelijk werk.”

“Mijn pensioen is een klap in het gezicht”

Regelmatig checkt Peter zijn pensioenrechten via My Pension. “In vergelijking met mijn vrouw, die vast benoemd ambtenaar is, is het hallucinant. Terwijl zij zogezegd te veel krijgen, zegt men dan. Dat is pure misleiding. Ons pensioen is écht ondermaats. In landen als Bulgarije of Roemenië is de verhouding tussen het laatste loon en het pensioen zelfs beter dan hier.”

Hij stoort zich aan het beeld dat ambtenaren ‘profiteurs’ zijn. “De politiek zaait jaloezie in plaats van rechtvaardigheid. Waarom niet alle pensioenen omhoog? Wat we hebben is geen sociale bescherming, het is een schijnstructuur.”

Voedselbank ondanks voltijdse job

Tijdens de coronacrisis werd het probleem schrijnend duidelijk. “Veel van onze collega’s – vooral vrouwen in de passagiersdiensten – moesten naar de voedselbank. Omdat hun loon grotendeels uit premies bestond, vielen die tijdens de tijdelijke werkloosheid gewoon weg.”

Peter maakt zich zorgen over vrouwenarmoede. “Vrouwen die deeltijds werken of na een scheiding alleen vallen, zijn kwetsbaar. En wat met weduwen? Veel rusthuizen zijn onbetaalbaar.’’

Mijnwerkers van deze eeuw

Het is een uitspraak die Peter vaak herhaalt: “Wij zijn de mijnwerkers van de 21ste eeuw. We werken in shiften, in lawaai, in de kou, ver van daglicht. We hebben een zwaar beroep, maar zonder erkenning.”

Hij wijst op de beloftes die ooit bij de eerste pensioenhervorming gemaakt zijn. “Er zou een uitzondering komen voor zware beroepen. Die is er niet gekomen – behalve voor het leger en de politie. Er is zogezegd geen geld, maar voor gevechtsvliegtuigen is er wél budget. Dat zegt alles.”

“Ik ken geen enkele collega van 50+ die geen gezondheidsproblemen heeft: gehoorverlies, rugklachten, … Maar we moeten langer werken. Natuurlijk zijn mensen boos. Daarom ben ik er op 14 oktober bij in Brussel. We moeten blijven actievoeren.”

• Lees meer over de regeringsmaatregelen