Zorgbedrijf: Totale afbraak van de openbare zorg ingezet?

Het Zorgbedrijf Antwerpen (ZBA) besliste op 6 mei om haar dienstverlening te privatiseren en te commercialiseren. De privatiseringsplannen dateren al van jaren terug en stuitten op hevig verzet van ACV Openbare Diensten.

Door het gebrek aan een wettelijke basis belandden de plannen een tijdje in de koelkast. Maar achter de schermen werd er hard gelobbyd. Voor enkele parlementsleden is er zelfs een marionettenrol weggelegd. De marionetten worden met strakke touwtjes door het Antwerpse stadsbestuur bediend. Maar de marionettenspelers vergeten dat het schouwspel nog moet beginnen. Een schouwspel waarbij eens te meer het personeel het gelag zal betalen.

EEN DECREETWIJZIGING OP MAAT VAN HET ZORGBEDRIJF ANTWERPEN?

Parlementsleden van de meerderheid dienden in het Vlaams Parlement een voorstel in om het decreet over het lokaal bestuur te wijzigen. Door het voorstel wordt het mogelijk om in de schoot van welzijnsverenigingen - zoals zorgbedrijven - vzw’s en vennootschappen op te richten. De bespreking van het voorstel moet in het parlement nog van start gaan maar dat belet de raad van bestuur van het ZBA, onder het voorzitterschap van schepen Fons Duchateau (N-VA) niet om reeds beslissingen te nemen op basis van een mogelijk toekomstig decreet en zo de weg van de commercialisering in te slaan. Dat het Vlaams Parlement op die manier volledig voor schut wordt gezet, lijkt hen niet te deren.

OUDE PLANNEN IN EEN NIEUW KLEEDJE

De privatiseringsplannen zijn van de hand van Johan De Muynck, CEO van het ZBA en ooit dé verdediger van publieke zorg. Tegen die onzinnige plannen dienden we bij het Agentschap Binnenlands Bestuur verschillende bezwaren in. Het ontbrak niet enkel aan een wettelijke basis maar de realisatie zou ook tot chaos leiden bij het personeel.

De vernieuwde plannen betekenen een volledige ontmanteling van de publieke entiteit. Alle personeelsleden worden ondergebracht in private en commerciële entiteiten, met uitzondering van de vastbenoemden die onder de publieke koepel blijven maar wel ter beschikking zullen worden gesteld van de private entiteiten.

Antwerpen is voor de CEO duidelijk te klein geworden. Hij wil overal in Vlaanderen aan de knoppen zitten door woonzorgcentra en andere ouderenvoorzieningen en diensten over te nemen en als grote baas van ‘Zorgbedrijf Vlaanderen’ een tegenpool vormen voor de caritasvoorzieningen en Zorgnet-Icuro. De Muynck, ooit kabinetschef van Monica De Coninck (Vooruit), en de N-VA lijken het goed met elkaar te kunnen vinden want het enige wat van belang is voor het Antwerps college is de vermindering van de dotatie van de stad naar het ZBA. Het ZBA moet op termijn zelfbedruipend worden. Antwerpen wil dus niet meer investeren in zorg en welzijn voor haar inwoners. De middelen moeten maar elders worden gezocht: bij andere openbare besturen die willen participeren in het Zorgbedrijf Vlaanderen of bij de commerciële spelers.

Uit een onderzoek van De Tijd blijkt dat het ZBA ook plannen heeft om 25 procent van het zorgbedrijf te ‘verkopen’ aan een externe partner, wat een half miljard euro kan opleveren. Naast een commerciële partner wordt dus ook het marktmechanisme binnengebracht in de organisatie. Dat zal een negatief effect hebben op de kwaliteit van de zorg en het personeel. De NV Aedifica, een beursgenoteerd bedrijf gespecialiseerd in vastgoed, toonde al interesse. Dat vertaalt zich in een mooi dividend voor de aandeelhouders. Winst op kap van de belastingbetaler noemen we dat.

HOE NA LET’S GO URBAN DE WEVER NIEUWE SYSTEEMFOUTEN CREËERT

Naar aanleiding van de problematiek van Let’s Go Urban (LGU) hoorden we Bart De Wever in Het Journaal subsidies naar ondoorzichtige structuren afzweren. De Wever had – uiteraard - zelf geen fouten gemaakt, maar hij gaf wel toe dat er ‘systeemfouten’ waren. Een mooie omschrijving om te zeggen dat de controle vanuit de stad over subsidies aan vzw’s en vennootschappen gefaald had. Slechts enkele weken nadien creëert hij nieuwe ‘systeemfouten’.

Het is uiteraard niet aan ons om hier het proces te maken van LGU, laat staan dat we zouden oordelen over de schuld, onschuld of verantwoordelijkheid van initiatiefnemers en bestuurders. Maar het is toch wel bijzonder merkwaardig dat – voor de zoveelste keer – onze politici geen lessen trekken uit het verleden. Telkens opnieuw gaan zij op zoek naar constructies om hun activiteiten en initiatieven, die volledig met belastinggeld worden gefinancierd, te onttrekken aan de democratische controle en regels van de fiscus, sociale zekerheid … Daarbij worden de grenzen van het toelaatbare opgezocht en verzeilen we weer eens in een ondoorzichtig kluwen van verzelfstandigingen door de oprichting van vzw’s en andere vennootschapsvormen waar we geen vat meer op hebben. En als het misloopt dan wordt het hele project abrupt stopgezet.

Aan de CEO van het ZBA is een onbeperkt mandaat – lees blanco cheque – gegeven “om al het nodige te doen” om deze privatiseringsoperatie mogelijk te maken.

De democratische controle voor de leden van de gemeenteraad of OCMW-raad valt dus helemaal weg. Gaan de ogen van de politiek verantwoordelijken en de monddood gemaakte oppositie opnieuw pas open als het fout loopt? Zullen ze dan ook – na een fase van gespeelde verontwaardiging – in een collectieve kramp schieten en meteen het ZBA en alle dienstverlening stopzetten? Dat zal niet zo makkelijk zijn als bij Let’s Go Urban. We spreken over heel andere bedragen en inzet. Zullen de politici ook in dat geval hun handen in onschuld wassen en de belastingbetaler en het personeel ervoor laten opdraaien? Of zou Bart De Wever toch lessen trekken uit het debacle met LGU en de waanzinnige plannen voor het ZBA definitief opbergen? Op zoveel daadkracht durven we niet rekenen.

Maar goedgelovig als we zijn, rekenen we wel nog op het gezond verstand van de leden van het Vlaams Parlement. Als volksvertegenwoordigers dienen zij de belangen van het volk en niet die van de (buitenlandse) aandeelhouders. Zij zullen hier ongetwijfeld een grondig debat over voeren en luisteren naar de verschillende spelers. Dan kunnen ze maar één conclusie trekken: er is geen enkele nood aan nog meer commercialisering van de zorg, al zeker niet binnen de structuur van een openbaar bestuur.

Aan de marionettenspelers kunnen we nog het volgende meegeven: als men danst op een slappe koord, kunnen strakke touwtjes helpen. Maar het risico is groot dat ze breken.

Personalization

Je webbrowser is verouderd en wordt niet ondersteund door de ACV-website. Klik hier om een nieuwere versie te installeren.