Hoe krijgen we ons land economisch terug op de rails?

Geeft de coronacrisis de doodsteek aan de globalisering, aan het economische groeidenken, of net niet? We vroegen drie experten hoe we ons land terug op de rails krijgen.

Nu de economie volop aan het heropstarten is, krijgen we meer en meer de rekening van de coronacrisis gepresenteerd. Met meer werklozen, een groter gat in de begroting en veel onzekerheid over de nabije toekomst. Komt er opnieuw een lockdown, of niet? Geeft de coronacrisis de doodsteek aan de globalisering, aan het economische groeidenken, of net niet? We vroegen aan drie experten hoe we ons land opnieuw op de rails kunnen krijgen.
 
Hans Maertens, gedelegeerd bestuurder bij Voka

voka920

"Zo veel mogelijk mensen terug aan het werk krijgen"

Voka schat de economische schade door de coronacrisis voor België op zo’n 50 miljard euro. Wat moet er de komende maanden gebeuren om de economie op de rails te krijgen?

“Je kunt maar uit een dal komen als je opnieuw groeit. En die duurzame groei wordt gecreëerd door de binnenlandse vraag, door de export, en door investeringen van de bedrijven en de overheid. We kunnen de consumptie maar stimuleren als we de gezinsbestedingen op peil houden. Door te zorgen dat er zoveel mogelijk mensen aan het werk gaan of – als dat niet mogelijk is – kunnen genieten van tijdelijke werkloosheid. Deze periode zal hoe dan ook gepaard gaan met een stijging van de werkloosheid. Al naargelang de bron gaat het om 60.000 tot 100.000 mensen die hun job verliezen. Een grote onbekende nu is hoe de consumptie zich zal herstellen. Het tweede grote element is onze export vrijwaren. Niet makkelijk in een internationaal klimaat van toenemend protectionisme: kijk naar Trump en de brexit. In Europa sluit elk land de grenzen. Een Europees Marshallplan is noodzakelijk. De open economieën die enorm veel exporteren moeten de kar trekken. Het zou niet mogen dat die Europese eenheidsmarkt, waar we sinds de jaren 60 stap voor stap naar gestreefd hebben, teruggeschroefd wordt. De derde motor van onze economie zijn de bedrijfs- en overheidsinvesteringen. Die moeten opnieuw aangewakkerd worden. Want de investeringen van vandaag zijn de groei van morgen, zijn de winsten van morgen en ook de jobs van morgen.”

Wat moeten we anders aanpakken?

“Onze rigide en overgereglementeerde arbeidsmarkt. Wij hebben nood aan een flexibeler arbeidsmarkt waarbij men makkelijker mensen kan laten werken op momenten dat het nodig is. En waarbij de mensen zelf meer kunnen kiezen wanneer ze werken.”

We zitten al met een enorm begrotingstekort. Hoe moeten we dat gat dichten de komende jaren?

“We schatten nu dat het begrotingstekort oploopt tot 7,5 % van het BBP in 2020. Dat tekort is eenmalig. Het is heel zwaar maar het is niet structureel. De kosten voor de vergrijzing blijven ondertussen wél stijgen, net als de andere kosten. Daar is eigenlijk maar één oplossing voor: ervoor zorgen dat je economie terug op peil geraakt. De economie laten groeien en zoveel mogelijk mensen doen werken. Als bedrijven opnieuw produceren en mensen opnieuw aan de slag gaan, dan krijgen de overheden opnieuw inkomsten binnen. Dan kan je dat gat beginnen dichten.”

 
Caroline Ven, Econome en CEO van de Blauwe Cluster
"Investeren in onderzoek en innovatie"

Welke kansen biedt deze crisis?

“Deze crisis biedt een enorme opportuniteit om sneller tot een betere structuur  van onze economie en samenleving te komen. Die  heropbouw  moet  gepaard gaan met (overheids)investeringen in onderzoek en innovatie. Bijvoorbeeld rond wonen. We horen al jaren dat we kleiner en dichter bij elkaar in steden moeten wonen. De lockdown leerde ons dat dit nieuwe wonen pas leefbaar is met  genoeg  natuur en publieke ruimte in de nabijheid. Daar moet in geïnvesteerd worden. Net als in mobiliteit. Sinds de jaren 50 ligt de focus op massavervoer. Nu zie je dat we evolueren naar een individualistischer mobiliteit. De opkomst van de fiets past daarin, maar niet iedereen kan zich makkelijk met de fiets verplaatsen. Dus moeten we nadenken over hoe we op een andere manier individuele verplaatsingen via het openbaar vervoer kunnen organiseren. Van thuis uit werken zet het centralistische idee van bedrijfsvoering onder druk, nu we zien dat telewerk en zelfs afstandsvergaderen heel goed werken.”

Hoe pakken we dat het best aan?

“Het huidige klimaat vraagt een groot Europees Marshallplan dat inzet op twee domeinen: de versnelde digitalisering van onze samenleving en de Green Deal. Deze twee pijlers kunnen ons op concurrentieel vlak een enorme voorsprong geven. De overheid kan de grote werken trekken. De privésector kan daarrond een nieuw economisch weefsel doen ontstaan. De Europese Commissie had vlak voor de uitbraak van de coronacrisis een plan uitgewerkt waarin deze twee pijlers sterk naar voren kwamen. Vandaag benadrukt Commissievoorzitter Von der Leyen de link tussen het op te zetten grote Europese noodfonds en deze pijlers. Om verder te gaan dan puur een herstel van wat was. Door te investeren in onderzoek en innovatie, versterk je de economie en dus ook de schouders die onze schulden gaan moeten dragen.”
caroline920


Sacha Dierckx, wetenschappelijk medewerker Denktank Minerva
"Geen business as usual, maar groene en sociale relance"

Hoe geraken we uit deze crisis?

“Heel veel mensen hebben de voorbije maanden een beroep gedaan op onze sociale zekerheid, die dat gelukkig kon dragen. Laten we het belang van een sterke sociale zekerheid na de crisis dus zeker niet vergeten. Hoe we die sociale zekerheid kunnen versterken, is een opdracht van onze overheden, van het middenveld en van ons allemaal. Als de economie echt terug op gang komt, zijn we met velen die pleiten voor een groene en sociale relance. Voor een groen investeringsprogramma dat eindelijk die andere immense crisis waar we volop in zitten aanpakt: de klimaatverandering.”

Wat moet #BeterNaCorona?

“We hebben nu gezien dat er in tijden van crisis ook in een complex land als België doortastend beleid mogelijk is. Die
doortastendheid wil ik ook graag terugzien bij de aanpak van andere crisissen waar het beleid al jaren ondermaats is, zoals armoede en de klimaatverandering. We hebben aan den lijve ondervonden hoe kwetsbaar de globalisering ons maakt. Het is nu het moment om na te denken wat er nuttig en strategisch noodzakelijk is om in eigen regio te produceren, zodat we minder afhankelijk worden van één regio of land.”

Wat met het gat in de begroting? Wie gaat dat betalen?

“Een begrotingstekort is niet het grote probleem dat we er als maatschappij van maken. Wel de interesten die we als land betalen op dat tekort. Die interesten staan nu historisch laag en dat blijft nog wel even zo. Een oplossing om de overheid aan geld te helpen is monetaire financiering door de Europese Centrale Bank (ECB). Op die manier krijgt de overheid geld om alles te betalen, wat de noodzaak om verder te besparen, vermindert. Verder moeten we kijken naar de draagkracht: wie kan meehelpen de overheidsfinanciën terug op de rails te zetten? Dan hoor je stemmen opgaan om de grote vermogens en de grote multinationals meer te laten bijdragen. Onder de vorm van een tijdelijke crisisbelasting, of op een meer permanente basis. Wat we niet opnieuw mogen doen, zoals na de crisis van 2008, is de kosten verhalen op de sociale zekerheid en op de overheid. We hebben de voorbije maanden genoeg gezien hoe noodzakelijk een sterke publieke dienstverlening en sociale zekerheid zijn.

Sacha Dierckx

Personalization

Je webbrowser is verouderd en wordt niet ondersteund door de ACV-website. Klik hier om een nieuwere versie te installeren.