Zorgbedrijf Antwerpen

ACV Openbare Diensten diende bezwaren in tegen de privatiseringsplannen van het ZBA en stelt enkele oplossingen voor.

 

In dit laatste deel rond de perikelen bij Zorgbedrijf Antwerpen (ZBA) gaan nationaal secretaris lokale en regionale besturen CHRISTOPH VANDENBULCKE en coördinator openbare zorgsector JAN MORTIER dieper in op de bezwaren die ACV Openbare Diensten indiende tegen de privatiseringsplannen van het ZBA en stellen ze enkele oplossingen voor.

  

We spoelen even terug naar 18 mei 2020. Toen kwam in de gemeenteraad van Antwerpen de privatisering van het ZBA ter sprake en werd het gebrek aan transparantie aan de kaak gesteld. Opmerkelijk was de tussenkomst van raadslid en huidig voorzitter van sp.a Antwerpen Tatjana Scheck: ‘Het personeel blijft behoren tot de publieke poot van het Zorgbedrijf. Enkel het vastgoed wordt uitbesteed aan een private partner.’ De bewering dat het personeel verder onder de publieke sector valt, was verbazend.

Heeft het ZBA nu definitief de privatiseringsplannen opgeborgen?

CV “Was het maar waar. Die wonderbaarlijke vertaling van de realiteit past in het bestuursakkoord van de stad Antwerpen waar de gezworen aartsvijanden sp.a en N-VA elkaar gevonden hebben. Om mee in het bestuur te stappen heeft sp.a een aantal toegevingen moeten doen. Dan komt het misschien goed uit om niet te begrijpen hoe de illegale constructies rond het ZBA werkelijk ineen zitten of op zijn minst te doen alsof ze de privatiseringsplannen van CEO De Muynck niet begrijpen. In de vorige nummers van NT gaven we al aan dat de constructies die hij wil opzetten illegaal zijn en nooit de goedkeuring kregen van de Vlaamse overheid. Het decreet over het lokaal bestuur laat de oprichting van dergelijke entiteiten niet toe. En wat illegaal is opgezet, moet volgens ons worden gesloopt.”

Waarom wil het ZBA dan privatiseren? Omdat men nu in een te strak keurslijf zit?

JM “Dat kan niet de reden zijn. Ook een private zorgaanbieder krijgt te maken met voorwaarden, inspecties en de wet op de overheidsopdrachten. Want men blijft grotendeels werken met financiële middelen van de over- heden. Ook om vlotter uit te breiden is privatiseren niet nodig. Het Zorgbedrijf heeft als publieke zorgaanbieder al bewezen diensten te kunnen uitbouwen buiten Antwerpen. De plannen rond de privatisering van het ZBA druisen trouwens compleet in tegen de algemeen heersende visie rond zorgverlening die tijdens de coronacrisis is ontstaan. Toch wil De Muynck gewoon voort blijven bouwen aan mastodonten in de zorg. Ook buiten Antwerpen.”

CV “Dat zegt hij ook letterlijk in een verslag van de algemene vergadering. Dat betekent dus dat de stad Antwerpen zorgbedrijven elders zal overnemen en laten privatiseren als het van De Muynck afhangt. Ik hoop dat bepaalde schepenen nu een moment van luciditeit krijgen als ze dit lezen. Want dit staat haaks op wat naar de buitenwereld toe beweerd wordt rond de beschermende overheid. Het doel van die expansie is het zorgbedrijf break-even te laten draaien zodat hij zo weinig mogelijk financieel afhankelijk is van de stad Antwerpen. De Muynck en het bestuur vinden elkaar daarin. Hij krijgt carte blanche en de stad hoeft niet al te veel uit te geven aan zorg en welzijn. Heel eigenaardig dat ze zo haar verantwoordelijkheid ontloopt door de privatisering te ondersteunen want in de dotatie die de stad krijgt van het Gemeentefonds zit een smak geld. Stad Antwerpen trekt schaamteloos 30% van alle Vlaamse middelen naar zich toe. Dan mag je toch verwachten dat men verantwoordelijkheid toont en de bevolking een kwaliteitsvolle en voor iedereen betaalbare openbare dienstverlening aanbiedt.”

Wat is de reden voor privatisering dan wel?

JM “De constructies hebben vooral een financiële optimalisatie tot doel, zowel op fiscaal vlak als op het vlak van subsidiëringen.”

CV “Ook dat staat letterlijk in de verslagen. De hele constructie wordt door de CEO enkel opgezet om maximaal te kunnen profiteren van de lappendeken aan subsidies, kortingen en belastingvoordelen. In onze ogen moet het toch mogelijk zijn om een zorgbedrijf rendabel te runnen zonder dergelijke constructies. Bijvoorbeeld door publieke en private sectoren een gelijke subsidiëring of lastenverlaging toe te kennen. Ofwel moeten we naar het model van Wallonië waar de mogelijkheid bestaat dat het lokaal bestuur een vzw opricht die toch verder als openbare dienst wordt beschouwd. Het personeel blijft op die manier personeel van de openbare sector.”

JM “Het wordt tijd dat de overheid stopt haar eigen instellingen te benadelen.”

Leg eens uit?

JM “Het is onbegrijpelijk dat de overheid meer voordelen toekent aan private instellingen. Dat complexe verhaal speelt zich voornamelijk op federaal niveau af, met de taxshift. Op een gegeven moment besliste de regering om de patronale lasten voor ondernemingen die rond de 33% schommelden met zo’n 7 à 8% te verlagen. Onder druk van de vakbonden werd ook voor de non-profitsector een regeling uitgewerkt waarbij bijkomende jobs kunnen gecreëerd worden in het kader van de sociale Maribel. Voor de regeling van de taxshift wordt er gewerkt met drie categorieën. De profitsector, zeg maar de commerciële ondernemingen, genieten in categorie 1 van een lastenverlaging naar 25%. Een openbare dienst krijgt dat voordeel niet, zelfs als zij commerciële activiteiten verrichten die gelijkaardig zijn aan die van de private sector. Het eigen personeel van de overheid wordt daardoor duurder dan personeelsleden uit de private sector.”

Waarom bracht men de overheidsinstellingen niet in categorie 1 onder?

JM “De lastenverlagingen in categorie 1 worden enkel toegekend aan de bedrijven die onder alle takken van de sociale zekerheid vallen. Voor de contractuelen bij de overheid worden geen werkgeversbijdragen betaald voor arbeidsongevallen en beroepsziekten. De overheid is haar eigen verzekeraar. Daardoor liggen de patronale lasten voor het contractueel personeel zo’n 2% lager dan in de private sector. Daarom worden de overheidsinstellingen niet opgenomen in categorie 1 en kunnen ze niet genieten van de voordelen van de taxshift.

De non-profit en gelijkaardige diensten van de openbare sector vallen wel onder categorie 2 en krijgen extra middelen voor tewerkstelling via de sociale Maribel. Maar ook voor die instellingen is er een verschil tussen de private en de publieke sector, andermaal in het nadeel van de publieke sector. Om het nog complexer te maken werden in categorie 1 ook de private diensten gezinszorg (die eigenlijk als non-profitorganisatie behoren tot categorie 2) ondergebracht. Met als gevolg dat de private gezinszorg wel het volledige voor- deel van de taxshift geniet en de publieke niet. Wij hebben er hard voor gepleit om de taxshift volledig toe te kennen voor de hele openbare sector maar dat is altijd op verzet van N-VA gestoten. En wat zien we nu in Antwerpen gebeuren? Daar ziet het stads- bestuur onder leiding van diezelfde partij dat ze het voordeel van de taxshift niet krijgt voor het ZBA en besluit dan maar om een vzw én een vennootschap op te richten binnen het ZBA om er toch van te kunnen profiteren. Hoe tegenstrijdig kun je zijn?”

En wat doet de Vlaamse overheid?

JM “Die zou de lokale overheden moeten stimuleren om te investeren in zorg en welzijn. Nu biedt ze hen instrumenten aan die privatisering in de hand werken. De lokale besturen beschikken nochtans over belangrijke dotaties van die Vlaamse overheid via het Gemeentefonds, waarover Christoph het al had. Dat fonds bedraagt meer dan 3 miljard euro en stijgt elk jaar met 3,5%. Vlaams minister Beke wil graag weten welk percentage daarvan aangewend wordt voor zorg en welzijn. Wel, wij zouden dat ook wel eens willen weten. Diensten en instellingen binnen zorg en welzijn afstoten en toch de dotatie volledig behouden? Nu kan het. Een aantal besturen deinzen er niet voor terug om alles te ontmantelen en verder de volledige dotatie te ontvangen. Bijvoorbeeld stad Ronse, dat haar volledige pakket aan diensten en instellingen in de zorg- en welzijnssectoren in de etalage plaatste.”

Welke oplossingen stellen jullie voor?

CV “Met een eenvoudige aanpassing van de federale wetgeving worden vzw’s en andere vennootschappen die in de schoot van een publiekrechtelijke entiteit worden opgericht, beschouwd als publiekrechtelijk. Daardoor vallen ze onder het syndicaal statuut van het overheidspersoneel. Desnoods kan er over een aparte rechtspositieregeling worden onderhandeld. Maar dan nog is het de vraag of zij kunnen genieten van de voordelen van de taxshift. Zoals ik al zei, zijn er in Wallonië vzw’s die via een decreet onder de publieke sector vallen en dus ook onder het syndicaal statuut. Of men kan ook een soort vzw van publiek recht maken door het wetboek Vennootschappen en verenigingen aan te passen, of een apart paritair comité in het leven roepen voor vzw’s waarin de overheid met een meerderheid participeert.”

JM “Het vergt verder juridisch onderzoek. Hoe het ook zij, nu resoluut kiezen voor privatisering en commercialisering is in deze onzekere tijden de verkeerde keuze. Laat ons daarom inzetten op voor iedereen toegankelijke, kwaliteitsvolle en betaalbare zorg. Het personeel, dat we zo hard nodig hebben, verdient betere loon- en arbeidsvoorwaarden. Het mag niet de speelbal worden van eigengereide structuren die weinig relevantie tonen.”

Zullen de plannen van De Muynck uiteindelijk sneuvelen?

CV “Hij blijft koppig doorgaan, daarbij gesteund door de lokale politiek. De essentie, goede zorg aanbieden aan de Antwerpse bevolking, lijkt een bijzaak geworden. En nu heeft de CEO zijn gretige blik laten vallen op het OCMW van Kapelle-op-den-Bos. Een overdracht van publiek naar publiek. Niets mis mee op het eerste zicht, maar het kan ook niet de bedoeling zijn om in een publiek kader diensten over te nemen en ze dan later te privatiseren of zelfs te commercialiseren. Als de Vlaamse overheid de illegale fratsen van deze CEO blijft dulden dan vraag ik mij af in welke rechtstaat we leven. Voor mij is de grens bereikt. Terwijl ik dacht dat het opzetten van duistere constructies, waartegen de N-VA in het verleden zo fulmineerde, verdwenen was. Wie gelooft die mensen nog?”

JM “Onlangs vernamen we dat in opdracht van Vlaams minister Somers wordt gewerkt aan een aanpassing van het decreet over het lokaal bestuur waardoor dergelijke constructies wel mogelijk zouden worden. De ‘wet’ dus aanpassen om illegale constructies te regulariseren! Wij zullen uiteraard alle mogelijke middelen aanwenden om ons daartegen te verzetten want dergelijke wijziging zou wel eens het einde kunnen betekenen van de openbare zorg- en welzijnsvoorzieningen. Net nu we die zo nodig hebben.”

Personalization

Je webbrowser is verouderd en wordt niet ondersteund door de ACV-website. Klik hier om een nieuwere versie te installeren.