De partijen hebben geen berekening gemaakt zoals zou moeten

Gert Peersman van UGent gaat de confrontatie aan met Jan Verschooten van het Federaal Planbureau over de doorrekening van de partijprogramma's.

Bij de bekendmaking van de doorrekening van de politieke partijprogramma’s door het Federaal Planbureau leek iedereen enthousiast. Partijen konden aantonen dat hun keuzes effectief betaalbaar zijn. Maar werd het hele partijprogramma doorgelicht of enkel die beloftes waarmee de partijen willen scoren?

 

Professor economie Gert Peersman van UGent loopt niet meteen warm van de cijfers van het Planbureau. Vooral omdat geen enkele partij zegt hoe ze het gat in de begroting van 12 miljard tegen 2021 willen dichtrijden. Jan Verschooten, commissaris-adjunct van het Federaal Planbureau, verdedigt de doorrekening, al heeft hij zelf ook enige bedenkingen. 

Wat zijn de belangrijkste conclusies van de doorrekening?

JAN VERSCHOOTEN “Alle partijen kozen ervoor om vooral maatregelen die gunstig zijn voor hun kiespubliek in de verf te zetten. Weinige durfden ook minder populaire maatregelen laten doorrekenen. Resultaat is dat dit de geloofwaardigheid van de nu berekende resultaten ondermijnt. Want om een begrotingsevenwicht te bereiken heb je een – niet in de doorrekening verwerkte - ver- hoging van de inkomsten of een daling van de uitgaven nodig. En die hebben een negatieve invloed op de economische groei, tewerkstelling en koopkracht.”

GERT PEERSMAN “Iedereen wil de belastingen verlagen en  de pensioenen verhogen. Hoe we dat realiseren heeft geen enkele partij berekend. Ook op de vraag hoe het begrotingstekort weggewerkt moet worden, krijgen we van geen enkele partij een antwoord via de doorrekening. Bij de vorige verkiezingen durfden de partijen dat wel. En dan moesten partijen kleur bekennen en uitleg geven. Nu kan dat niet.”

Denk je dat kiezers wakker liggen van begrotingstekorten?

GERT PEERSMAN “Nee, maar wel van hun pensioen, sociale uitkeringen of vermogen. Een partij kan tijdens de verkiezingen altijd zeggen dat ze het Europese begrotingspact aan haar laars wil lappen, en gaan voor een groter tekort zoals een partij in Italië verkondigde. En desnoods uit de eurozone stappen. Want dat zou een gevolg zijn. Maar dan moet je dat wel expliciet zeggen tegen de kiezer.”

Werd het hele partijprogramma doorgelicht?

JAN VERSCHOOTEN “Dat was niet de bedoeling. Deze oefening was vooral gericht op maatregelen met een federale socio-economische impact. De politieke partijen moesten trouwens hun prioriteiten eind januari inzenden op een ogenblik dat de hele partijprogramma’s nog niet voorgelegd waren aan de partijcongressen. In de toekomst kunnen we misschien beter elke partij vragen hoe ze de begroting, een klimaatpact, de activiteitsgraad of de bestrijding van armoede zou invullen. Op die manier kunnen we de verkiezingsprogramma’s vergelijken.”

GERT PEERSMAN “De oefening was niet ideaal omdat partijen de kans kregen niet alles te laten doorrekenen.
Zo hadden ze zelf in handen of hun rekening klopt of niet. Hierdoor hebben de partijen op voorhand de essentie van de oefening laten mislukken.”

Viel alles te berekenen?

JAN VERSCHOOTEN “Soms ontbrak de nodige informatie. Zo bestaan er geen wetenschappelijke studies over de impact van vermogensbelastingen. Moeten we kapitaalvlucht vrezen of niet? Is er een impact op investeringen en tewerkstelling? We weten dat we tegen 2024 beter voorbereid moeten zijn. Ook de politieke partijen moeten verder denken, zo is de impact van privatisering niet altijd duidelijk voor partijen. De partij ziet er een voordeel in voor de overheid, maar als we dan verder vragen naar de effecten op de dienstverlening of op de kostprijs voor de bevolking krijgen we meestal geen antwoord.”

GERT PEERSMAN “Dat bepaalde zaken niet te berekenen zijn, vind ik toch wel confronterend. De macro-economische gevolgen van het heffen van vermogens belastingen moet het Planbureau toch in kaart kunnen brengen en op ieder moment op tafel van een re- gering kunnen leggen? Want anders kan een regering nooit beslissen die ooit door te voeren. Ik vermoed dat er toch ergens externe druk moet zijn om niet over die kennis te beschikken, omdat sommige partijen vrezen dat die belasting er dan effectief zou kunnen komen.”

Mogen we na de verkiezingen opnieuw een beleid verwachten waar men voor de verkiezingen niet over sprak?

JAN VERSCHOOTEN “Welke coalitie ook aantreedt, ze zal de eerste jaren een saneringsbeleid moeten voeren. Dit betekent ook dat een aantal beloofde maatregelen die geld kosten niet of met veel vertraging zullen worden doorgevoerd.”

GERT PEERSMAN “Uiteindelijk mogen ze na de verkiezingen alle gedane beloftes overboord gooien en zal het toch gaan over het begrotingstekort.”

Zou je niet beter kijken naar wat partijen doen en waarvoor ze staan?

JAN VERSCHOOTEN “Zeker, maar het is traditie om de berekening te doen op basis van verkiezingsprogramma’s. Dit zou de regeringsvorming moeten vergemakkelijken, is het achterliggende idee. Partijen weten nu van elkaar wat ze willen met een catalogus van becijferde maatregelen. Achteraf kan je makkelijker een regeerakkoord evalueren.”

GERT PEERSMAN “De doorrekening is inderdaad enkel gebaseerd op beloftes. Ik denk ook niet dat het de taak van het Planbureau is om analyses uit het verleden mee te nemen. Het gaat over verkiezingen, over de toekomst. In mijn onlangs verschenen studie heb ik wel een analyse gemaakt van de resultaten van de afgelopen regering. Het begrotingstekort is dit jaar flink aan het oplopen. Een deel van de taxshift werd uitgekeerd en de factuur opgeschoven naar 2019. En de vennootschapsbelasting werd vroeger betaald omdat men boetes oplegde bij laattijdige betaling. Gevolg was dat de begroting in ‘17 en ‘18 verbeterde, waardoor er nu een grote put is. De regering hoopte dat het niet zou opvallen door het te verschuiven naar het verkiezingsjaar. Helaas voor hen hebben Europa en enkele waarnemers dit naar buiten gebracht.”                  

Personalization

Je webbrowser is verouderd en wordt niet ondersteund door de ACV-website. Klik hier om een nieuwere versie te installeren.