16 miljoen euro konden we niet laten liggen

Frank Smeets van fusiegemeente Pelt gaat de confrontatie aan met Johny De Raeve van Zonhoven, die zijn bedenkingen heeft bij gemeentefusies.

 

Op 1 januari fuseerden de Limburgse gemeenten Overpelt en Neerpelt tot Pelt. Een vrijwillige fusie, volgens het in 2016 goedgekeurde Vlaams fusiedecreet dat bereidwillige gemeenten 500 euro schuldovername per inwoner in het vooruitzicht stelde. Frank Smeets, burgemeester van Pelt, ging er graag op in. Zijn collega Johny De Raeve van Zonhoven heeft zo zijn bedenkingen bij dit soort gemeentefusies.

FRANK SMEETS: “De fusie sluimerde al van 1977. Tot 1254 waren Overpelt en Neerpelt samen, Pelt splitste omdat ze toen twee pastoors kregen. Het riviertje de Dommel vormde de scheidslijn. Toen de Vlaamse overheid besliste om vrijwillige fusies financieel te stimuleren, besloten beide burgemeesters tot een fusie.”

Met het beloofde geld als trigger?

FS: “Het financiële aspect was niet de absolute trigger maar wel mooi meegenomen. Het ging over 16 miljoen euro schuldovername door Vlaanderen. Dat konden we niet laten liggen, anders hadden we daar zeker commentaar op gekregen. De beslissing gebeurde rationeel, eventuele emotionele bezwaren zetten we opzij. In de toekomst zouden de twee gemeenten te klein zijn om een goede dienstverlening te kunnen garanderen.”

JOHNY  DE  RAEVE: “Fuseren is niet hetzelfde als een betere dienstverlening aanbieden. De minister heeft nergens criteria vooropgesteld waaruit blijkt dat fuseren leidt tot een beter bestuur. En zij verbond hier ook geen verdere voorwaarden aan. Mijn gemeente met bijna 22.000 inwoners heeft haar schulden praktisch volledig weggewerkt, voert een goed personeelsbeleid, zorgt voor een kwalitatieve dienstverlening, voert kortom een goed financieel beleid, maar krijgt geen 500 euro per inwoner schuldverlichting. Hypothetisch zouden twee gemeenten met bijvoorbeeld 11.000 inwoners, die een zeer slecht beleid voerden en overbodig veel schulden, kunnen fuseren. Hun schulden zouden bij een fusie verdwijnen door het financiële voordeel dat zij krijgen van de Vlaamse overheid. Niemand verplicht deze gefuseerde gemeente om naderhand een beter beleid te voeren. Goed beleid wordt niet beloond. Men zou beter de gemeenten die aan bepaalde criteria voldeden een financiële vergoeding geven.”

De kans bestaat dat de Vlaamse overheid zal beslissen om tot verplichte fusies over te gaan.

FS “Volgens Vlaanderen moet een gemeente minimaal 25.000 inwoners hebben om autonoom te kunnen opereren. De Vlaamse overheid zou straks kunnen beslissen om een aantal bevoegdheden af te pakken van de gemeenten die niet willen fuseren. Of subsidies te ontzeggen. Dat weten we nu nog niet, dat zal de uitslag van de verkiezingen uitmaken.”

JDR “Ik ben daar helemaal tegen gekant. Wanneer gemeenten vrijwillig fuseren, heb ik daar geen bezwaar tegen. Maar een verplichte fusie zie ik niet zitten. Stel dat Zonhoven zou moeten fuseren, met welke gemeente dan? Hasselt en Genk zijn twee steden, dit zou dus al geen fusie zijn, maar een opslorping. Heusden-Zolder, en Houthalen-Helchteren zijn totaal verschillende gemeenten, met een heel andere bevolking, met heel andere problematieken. Een fusie zou heel vreemd zijn. Mijn inwoners voelen zich Zonhovenaars en zijn bereid om financieel bij te dragen aan een mooie gemeente. Ik denk niet dat zij staan te springen om belastingen te betalen die stedelijke problemen moeten oplossen, of problemen die zich in Houthalen of Heusden voordoen.”

Wat als de overheid beslist om toelagen en subsidies te verminderen bij een niet-fusie?

JDR “Dit zou een zeer slechte beslissing zijn. Ik vind dat het oordeel om al dan niet tot een fusie over te gaan moet komen van de inwoners zelf. In Zonhoven is mijn partij duidelijk naar de kiezer gegaan met de stelling van niet te fuseren. Wij hebben de absolute meerderheid behaald, dus ik neem aan dat dit de wil is van de inwoners.”

Is schaalvergroting sowieso beter?

FS “Het is niet zoals bij twee banken die fuseren. Die sluiten filialen en ontslaan bankbediendes. Bij fusies van gemeenten blijft het totaal inwoneraantal hetzelfde, het aantal documenten dat uitgereikt moet worden dus ook, net als het aantal wegen, plantsoenen ... Het personeelsaantal blijft daarom gelijk. Op termijn kunnen we wel efficiënter werken.”

JDR “In sommige domeinen is een schaalvergroting zeker aan te bevelen zoals bij politie, brandweer of afvalverwerking. Op andere domeinen zie ik nadelen. De betrokkenheid van de inwoners en de relatie tussen inwoners en haar plaatselijke bestuurders vervaagt als de gemeente groter wordt.”

De kans bestaat dat na fusies kleinere lokale partijen dreigen te verdwijnen.

JDR “Mee eens. Een gemeente is toch nog meer dan enkel een organisatie die er op gericht is dienstverlening aan haar burgers te geven. Een gemeente is er toch in de eerste plaats opdat haar inwoners zich verbonden voelen. Een fusie waarbij de inwoners heel ver staan van de gemeente, doet dit te niet.”

FS “Dat kleine lokale partijen zouden verdwijnen, geloof ik niet. Wij hebben met onze fusieplannen bij de verkiezingen onze nek uitgestoken, de kiezer had ons ook kunnen af- straffen. En zoals gezegd, voelden de inwoners van beide gemeenten zich al verbonden.”

Er wordt al volop samengewerkt tussen naburige gemeenten, waarom dan nog fuseren?

JDR “Gemeentebesturen zijn verstandig genoeg om voor thema’s waarvoor een schaalvergroting nodig is vrijwillig samen te werken.”

FS “Op de duur hadden we zoveel samenwerkingsverbanden dat je van de ene naar de andere vergadering holde. In de besluitvorming moet je dan overal akkoorden over afsluiten. Als er bijvoorbeeld ergens een muziekschool ingepland moet worden gaat elke burgemeester natuurlijk touwtrekken. Dan is het beter voor de burger dat je alles samen doet. Burgers willen een goede dienstverlening en geen politiek gehakketak.”

Kreunt uw gemeente niet onder een te zwaar takenpakket?

JDR “Wij krijgen alsmaar meer taken toegeschoven, waar geen middelen tegenover staan. De overheid zou beter criteria rond goed bestuur opstellen. En dat financieel belonen. Dit in tegenstelling tot wat men nu doet. Nu keert men een vergoeding uit om te fuseren, zonder te kijken of dat tot iets beters zal leiden.”

FS “De takenlast is zwaar. En als straks de provinciebesturen verdwijnen, zullen het de gemeenten zijn die de taken moeten overnemen. Daar zit niet ieder gemeentebestuur op te wachten.”

Personalization

Je webbrowser is verouderd en wordt niet ondersteund door de ACV-website. Klik hier om een nieuwere versie te installeren.