Hoe betaalbaar is gratis openbaar vervoer

Vanaf 2020 zou het openbaar vervoer in het Groothertogdom Luxemburg gratis moeten zijn. Wat vindt minister Weyts daarvan? En hoe gratis is gratis?

Onlangs kondigde Luxemburgs minister van Mobiliteit François Bausch aan dat het openbaar vervoer in het Groothertogdom gratis wordt vanaf 1 maart 2020. Wat vindt Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts van dit initiatief? En hoe gratis is gratis volgens Bausch?

BEN WEYTS “Het beleid in Luxemburg laat ik over aan de regering van Luxemburg. De Luxemburgers zullen natuurlijk blijven betalen voor de bussen en de trams, maar dit keer via hun belastingbrief. Ik vraag me af op welke posten u bespaard hebt om geld te kunnen verschuiven naar het gratis openbaar vervoer. Of gaat u de belastingen nu verhogen voor alle Luxemburgers?”

FRANÇOIS BAUSCH “Gratis openbaar vervoer heeft inderdaad een kost, die gedragen wordt door de overheid en dus door de burgers. Maar het is tegelijk een dubbele sociale maatregel: ten eerste zullen de minimumlonen stijgen als openbaarvervoerskosten wegvallen. En ten tweede dragen de sterkste schouders fiscaal meer bij dan de zwakkere. De inkomsten uit ticketverkoop bedragen slechts 41 miljoen euro per jaar, terwijl de totale jaarlijkse kost van het openbaar vervoer zo’n 491 miljoen bedraagt. De huidige ticketverkoop covert dus slechts 7 tot 8% van het totaal. Die terugval passen we bij als overheid zonder dat we daarvoor de belastingen verhogen of elders besparen. En vergeleken met onze investeringen van 2,2 miljard euro in het spoor tussen 2018 en 2023, spreken we hier over een relatief klein bedrag.”

Is gratis openbaar vervoer in Vlaanderen mogelijk? Zeker als je rekening houdt met de grote maatschappelijke winst (betere luchtkwaliteit, minder CO2-uitstoot, minder files, meer werkgelegenheid in steden)?

BW “Er is enkel maatschappelijke winst te boeken als we Vlamingen kunnen verleiden om wat vaker de auto in te ruilen voor het openbaar vervoer. Dat doe je echter niet met een gratisverhaal, maar met concrete troeven zoals snelheid en comfort. Daar investeer ik volop in. Het investeringsbudget bij De Lijn is opgetrokken met 40%. Geen enkele Vlaamse Regering heeft ooit zoveel nieuw rollend materieel besteld: 810 nieuwe bussen, 110 nieuwe trams en de 14 allereerste trambussen. Daarbovenop hebben we al middelen uitgetrokken voor de bestellingen van de komende jaren: nog eens 1.000 groene bussen. Moderne, comfortabele bussen die vlotter doorstromen en  op meer plaatsen de file kunnen voorbijsteken: dát is het recept om meer mensen uit de auto te lokken. Maar als je openbaar vervoer gratis maakt, dan gaat al het belastinggeld naar de compensatie van de weggevallen inkomsten. Dan blijft er niet veel over voor nieuwe bussen en nieuwe investeringen.”

FB “Mensen maken niet vanzelf de switch van individueel transport naar het openbaar vervoer. Tenzij je er een echte optie van maakt. Daarom doen wij beide: we investeren flink in openbaar vervoer én we maken het gratis. Wat in Vlaanderen blijkbaar niet kan, kan hier dus wel. Ik zie gratis openbaar vervoer als de kers op een taart. Maar je moet wel eerst een goede taart bakken met als ingrediënten een goed aanbod, punctueel, comfort, snelheid en realtime passagiersinformatie. Enkel een zware investering die de kwaliteit van het openbaar vervoer verhoogt, leidt tot een mentaliteitswijziging. Deze maatregel is een onderdeel van onze multimodale strategie: investeren in het spoor, de P+R capaciteit verdubbelen (vooral aan de grenzen zodat de dagelijkse 200.000 pendelaars makkelijk kunnen overstappen op het openbaar vervoer), ontwikkeling van telematica voor realtime informatie, een complete reorganisatie en vergroening van het nationaal busnetwerk, de uitbreiding naar 1.600 elektrische oplaadstations voor auto’s, een coherent fietsroute- netwerk, de uitbreiding van het regionaal tramnetwerk, de invoering van een carpooling- en carsharingsysteem …

De Lijn in Gent denkt dat het mogelijk is om gratis te rijden tegen een vergoeding van 11,44 miljoen euro per jaar.

BW “De steden en gemeenten krijgen met het nieuwe beleidsconcept van de basisbereikbaarheid meer controle over het openbaar vervoer op hun grondgebied. De zogenaamde vervoersregio’s zullen het aanvullend openbaar vervoer en het speciale vervoer op maat mee uittekenen. De lokale besturen kunnen binnen hun vervoerregio ook geld op tafel leggen om het openbaar vervoer gratis te maken. Ik ben heel benieuwd hoeveel lokale besturen dat in Vlaanderen zullen doen.”

In Hasselt is er een eerder initiatief geweest. Waarom is dat volgens u mislukt?

BW “Omdat uiteindelijk wel iemand de factuur moet betalen, en dat voor een bescheiden toename van het busgebruik. Wie zelf rechtstreeks een schappelijke bijdrage betaalt voor een abonnement, schat dat veel meer naar waarde en maakt er dan ook meer en beter gebruik van. Mensen zijn ook best bereid om een faire bijdrage te betalen voor goed openbaar vervoer, zeker als ze weten dat De Lijn nog altijd een stuk goedkoper is dan het openbaar vervoer in de andere regio’s van dit land en het openbaar vervoer in vergelijkbare regio’s elders in Europa.

FB “Nogmaals, ik denk niet dat enkel gratis openbaar vervoer een mentaliteitswijziging zal brengen. De meerwaarde van een goed aanbod zal de burger wel weten te appreciëren, daar ben ik zeker van.”

Personalization

Je webbrowser is verouderd en wordt niet ondersteund door de ACV-website. Klik hier om een nieuwere versie te installeren.