Personeelstekorten in de openbare sector

In 3 afleveringen schetsen we hoe het zo ver is kunnen komen met de personeelstekorten in de openbare sector. Deze maand: brandweer, politie, defensie

Veel publieke diensten kampen met grote personeelstekorten. In drie afleveringen schetsen we hoe het zover is kunnen komen. Vandaag deel 3, waarin ACV-secretarissen Ilse Heylen voor bijzondere korpsen, Walter Van den Broeck voor defensie en Stijn Kwanten voor politie, dieper ingaan op de problemen in hun sector.

Hoe succesvol zijn de rekruteringspogingen van defensie?

WALTER VAN DEN BROECK “Er komen op dit moment voldoende kandidaten binnen maar ze vertrekken weer even rap. De job van militair is niet meer aantrekkelijk, de overheid heeft jarenlang het statuut verwaarloosd. En onder minister Vandeput werd dat nog verder af- gebouwd. Een pensioen op 56 was nog een troef maar die leeftijd werd met één pennentrek opgetrokken met zeven jaar. Het was de spreekwoordelijke druppel voor veel militairen. Wij waren bereid om er twee jaar bij te doen door de mogelijkheid te bieden overuren op te sparen en op te nemen voorafgaand aan het pensioen.”

“De campagnefilms van defensie verbeteren ons imago bij het brede publiek. Maar als je iets voorschotelt dat je nadien niet kunt waarmaken dan is dat nefast als werkgever. Om het imago intern te verbeteren moet er iets veranderen. Sinds enkele jaren is er het BDL-statuut, het beperkte duur statuut, dat 12 jaar werkzekerheid biedt. De weddebarema’s zijn niet marktconform. Door het snel dalende aantal medewerkers is de work-lifebalans helemaal om zeep. En zo’n 1500 à 2000 mensen gaan jaarlijks met pensioen.”

Er is toch het politieke besluit om het aantal medewerkers terug op schroeven?

“De politiek heeft defensie altijd stiefmoederlijk behandeld. Het aantal militairen werd onlangs vastgelegd op 26.736 actieve militairen en leerlingen. Maar doordat men onvoldoende mensen vindt die bij defensie willen starten en blijven, zal dit effectief dalen tot minder dan 25.000. Door dit gebrek aan militairen gaat defensie nog meer uitbesteden. Daar zijn we geen voorstander van, want wat te doen met de oudere werknemers die vroeger, onder de noemer werkbaar werk, in niet operationele functies werden ondergebracht die nu geprivatiseerd zijn?”

“Militairen hebben geen drukkingsmiddel want stakingsrecht is bij wet verboden. Zo goed mogelijk proberen overleggen is onze enige optie. In Nederland is er ook een stakingsverbod voor militairen maar daar moet elk besluit een akkoord van de vakbond krijgen. Zo’n verbintenisovereenkomst bestaat hier niet.”

Kampt de brandweer met tekorten?

ILSE HEYLEN “Voorlopig zijn er nog niet veel problemen bij het operationeel beroepskader, hoewel we ook daar mensen zien die ermee stoppen. De opstart van de brandweerzones heeft wel wat moeite gekost en zindert nog na. Dit heeft impact gehad op de motivatie. Bij de administratie is bijna iedereen contractueel aangesteld, en die mensen komen in een niet evidente wereld terecht.

We zien ook dat het moeilijker is om vrijwilligers te werven. Men vraagt veel van brandweermensen: de opleiding, hoge beschikbaarheid en het gevraagde engagement zijn niet min.”

“Of er personeelstekorten dreigen, hangt af van hoe je het bekijkt. Er zijn normen vastgelegd zoals minstens zes man om een autopomp te bemannen voordat je een brandinterventie mag doen. Dat wordt niet altijd nageleefd. Ook bij dringende medische hulpverlening durft men wel eens te schuiven met noodzakelijke aanwezigheden op de voertuigen, springbemanning noemt men dat. In veel zones wordt erg scherp op de snee gewerkt. In onze ogen is er dan wel degelijk een personeelstekort, zeker met het oog op de snelheid en kwaliteit van de vereiste dienstverlening. Als men op termijn niets doet aan de verbetering van het statuut en de opleiding dan dreigt ook de brandweer in het- zelfde sukkelstraatje als defensie en politie te raken.”

In welk sukkelstraatje is de politie aanbeland?

STIJN KWANTEN “De federale politie kampt met een historisch personeelstekort van méér dan 16%. Sommige eenheden zijn tot 40% onderbemand, vooral bij de spoorweg-, weg- en scheepvaartpolitie. De gerechtelijke politie heeft momenteel een tekort van 800 speurders. Ten tijde van de aanslagen in Brussel en Zaventem werd er flink geïnvesteerd in de bestrijding van terrorisme en radicalisering. Om die reden, én door de draconische besparingsmaatregelen van de regering in 2014, verdween de bestrijding van de zware criminaliteit op de achtergrond. In 2015 kwam er een besparing van 5% op de personeelskredieten en vanaf dan elk jaar nog eens 2%.

Ondanks de tekorten wordt er minder geworven terwijl de uitstroom veel groter is dan de instroom. De krapte op de arbeidsmarkt speelt natuurlijk mee maar het grote probleem ligt bij de aantrekkelijkheid van de job.

ILSE HEYLEN “De politie wordt smalend het best betaalde korps genoemd binnen de bijzondere korpsen. Maar uit een vergelijking met de reguliere federale ambtenaren blijkt dat ook zij onder de loonnorm zitten voor sommige graden. Voor de uniformberoepen heeft het beleid niet genoeg zijn best gedaan om hen tenminste op dat niveau te brengen. Terwijl het juist die mensen zijn die vaak letterlijk hun leven in de waagschaal stellen. Dat wordt nergens gehonoreerd. Veiligheid is een basisbehoefte en staat hoog op de politieke agenda. De contradictie is dat daar juist op wordt ingeboet.”

STIJN KWANTEN “Er wordt onvoldoende aangeworven en het slaagpercentage bij de kandidaten ligt rond de 12%. Die norm verlagen gaat ten koste van de kwaliteit. Het gaat over mensen die wapens zullen dragen en daar verantwoordelijk mee om moeten gaan.”

WALTER VAN DEN BROECK “Bij defensie wordt, om nog voldoende kandidaten aan te trekken de lat wel alsmaar lager gelegd.”

STIJN KWANTEN “De cijfers van de lokale politie zijn moeilijker te achterhalen maar bij navraag blijkt dat de meeste zones ook kampen met een personeelstekort. Hoofdzakelijk in de interventie- en verkeersdiensten én de wijkwerking. Bij sommige grote korpsen zoals de politiezone Antwerpen speelt dat probleem niet omdat ze daar veel middelen vrijmaken en rechtstreeks aanwerven. Sommigen pleiten voor een schaalvergroting van de lokale politie, maar dat biedt op korte termijn geen oplossing voor het probleem. Op de eerste plaats moet het welzijn van het personeel komen. Uit een onlangs gehouden welzijnsenquête binnen de federale politie bleek dat 26% van de vrouwen binnen het korps slachtoffer is geweest van ongewenst seksueel gedrag op het werk, 21% van het personeel was slachtoffer van discriminatie, 32% vindt het werk emotioneel te belastend, 12% ondervindt bijna iedere dag stress en 16% vindt dat het leven het afgelopen jaar nog weinig zin had. Ondanks de onthutsende resultaten laat de overheid na om concrete acties te ondernemen. Daarom dienden we onlangs een stakingsaanzegging in.”

Wat verwachten jullie van de komende regering?

ILSE HEYLEN “Die zogenaamde grote investering in politiediensten, het Kanaalplan … Het bleek uiteindelijk gewoon een vestzak-broekzakoperatie te zijn, simpelweg verschuiven van mensen.”

STIJN KWANTEN “Het terreurniveau is gezakt naar twee en we zitten nu al op ons tandvlees. Ik moet er niet aan denken dat het weer zou stijgen naar vier.”

WALTER VAN DEN BROECK “Men kijkt enkel naar de situatie van vandaag, nooit naar de toekomst. Tot kort voor de aanslagen werd openlijk de vraag gesteld of België nog wel een landmacht nodig had.”

ILSE HEYLEN “Hét modewoord is nu ‘agile’ en dat geldt ook voor de veiligheidsdiensten. Alles gaat nu in een moordend tempo. Men moet zorgen dat mensen kun volgen en zich goed voelen in de organisatie. Voor brandweer blijft het echt noodzakelijk te investeren in voldoende mensen en een goede omkadering. Na vijf jaar hervorming mag de volgende minister gerust evenzeer een versnelling hoger schakelen en meer investeren.”

WALTER VAN DEN BROECK “Elke nieuwe minister van Defensie maakt een langetermijnvisie op voor defensie. De vorige strategische visie werd gemaakt voor een termijn van 15 jaar en loopt van 2015 tot 2030. We stellen echter vast dat deze langetermijnvisie doorgaans meegaat tot er een nieuwe minister van Defensie komt.”

Personalization

Je webbrowser is verouderd en wordt niet ondersteund door de ACV-website. Klik hier om een nieuwere versie te installeren.