Openbare psychiatrische zorgcentra

Er zijn twee Vlaamse openbare psychiatrische zorgcentra. De rest is van vzw's of private spelers. Ze kampen met heel wat problemen. Hoe kan het beter?

 

Beide openbare centra zijn ontstaan vanuit de nood aan een regionale instelling voor mensen met psychiatrische problemen. “Het centrum in Rekem kent een lange ge­schiedenis. Het ontstond als een gesticht voor landlopers. Het is geëvolueerd naar een psychiatrische instelling met verschillende doelgroepen”, aldus Lieven De Coster. Voor het OPZ Geel ligt de legende van de Heilige Dimpna aan het ontstaan van de Gezins­verpleging.

Zorg op afstand

“België is al meermaals veroordeeld voor zijn inter­neringsbeleid. Er zijn veel psychiatrische patiënten die in een gevangenis zitten, maar daar niet thuishoren. Al die mensen moeten naar de psychiatrie, maar er is geen plaats. De Vlaamse regering heeft intussen wel een inhaalbeweging gedaan. Zo is er in Antwerpen en in Gent een Forensisch Psychiatrisch Centrum opgericht. Ook in Rekem wordt het aantal forensische bedden uitgebreid, maar dat gaat ten koste van bedden van andere afdelingen”, legt Lieven uit. En het totaal aantal plaatsen voor geïn­terneerden is nog lang niet voldoende. De overheid zou meer inspanningen moeten doen, maar de kwetsbare doelgroep is electoraal niet interessant en kan niet wegen op het beleid.

“Daarnaast zien we de vermaatschappelijking van de zorg”, valt Hugo Peeters bij. “Mobiele teams verlenen zorg op afstand. Dat is op zich niet slecht, maar de middelen daarvoor komen van het personeel van de vaste bedden. De kosten van begeleiding en behandeling worden op die manier door­geschoven naar de maat­schappij. De mensen die niet bij ons terechtkunnen en de mensen in begeleiding bij de mobiele teams, moeten een beroep doen op de OCMW-medewerkers en bij de eerstelijnsbehandelaars.”

Personeelsdruk

Te weinig middelen en lange wachtlijsten. Dat heeft ook een enorme impact op de personeelsdruk. “Er wordt alsmaar minder personeel ingezet voor meer werk. Er zijn minimumnor­men, maar zelfs daar kan men niet altijd aan voldoen. Die normen zijn bovendien het absolute minimum dat nodig is om je erkenning te behouden. Het stemt echt niet overeen met het aantal personeelsleden dat echt nodig is”, aldus Hugo.

Meer transparantie

Wat is nodig om het werk leefbaar te houden én de kwaliteit van de zorg voorop te stellen? “Het gaat om een combinatie van factoren. Ten eerste moeten er meer middelen zijn. Maar het is vooral een kwestie van die middelen toegepast en eenduidig aan te wenden. Hebben we bijvoorbeeld zo’n uitgebreide directie nodig? Kan dat geld niet beter besteed worden? We moeten er ook voor zorgen dat geld dat bedoeld is voor personeel ook effectief daar naartoe stroomt. En niet naar bijvoorbeeld vastgoed. Om dat te bereiken, is er nood aan meer transparan­tie van de geldstromen. Dat geldt trouwens niet alleen voor de publieke sector, maar zeker voor de private sector”, aldus Hugo.

2%

“We evolueren naar gespe­cialiseerde zorg”, vult Lieven aan. “In Rekem focussen we op forensische zorg. Ik denk dat een moderne psychia­trie zich niet moet beperken tot één specialisme, maar verschillende soorten hulp­verlening moet aanbieden. Je kan wel samenwer­kingsverbanden aangaan. Zo werken we samen met ziekenhuizen voor de aankoop van materiaal. Die samenwerkingsverbanden hebben geen impact op de kwaliteit van de zorg en zijn kostenbesparend.”

Psychiatrische zorg krijgt amper 2% van de middelen van de sociale ze­kerheid. Ondertussen stijgen de zelfmoordcijfers en is er steeds meer nood aan goede psychiatrische begeleiding. “Daar moeten middelen voor vrijgemaakt worden. Op alle bestuursniveaus”, besluiten Hugo en Lieven.

Personalization

Je webbrowser is verouderd en wordt niet ondersteund door de ACV-website. Klik hier om een nieuwere versie te installeren.