Jobs jobs jobs

De confrontatie tussen VDAB-topman Fons Leroy en Ann Vermorgen, nationaal secretaris van ACV over de toestand van onze werkgelegenheid.

Jobs‚ jobs‚ jobs is het mantra van deze regering. Dit blijkt ook uit cijfers van VDAB: begin april telde Vlaanderen minder dan 200.000 niet-werkende werkzoekenden. Het voorbije jaar nam de Vlaamse arbeidsuitstoot af met 6‚5%. VDAB-topman Fons Leroy en Ann Vermorgen‚ nationaal secretaris ACV‚ leggen uit hoe blij we moeten zijn met deze cijfers. En of we niemand over het hoofd zien.

ANN:“In 2008 was er ook sprake van een krapte op de arbeidsmarkt. Twee maanden later brak de financiële crisis uit en was het gedaan met de krapte. Dat toont de broosheid van onze arbeidsmarkt aan. De werkloosheid daalt vandaag vooral omdat de economie aantrekt. De cijfers van de jongeren zijn verbeterd, maar je ziet een groot verschil per opleidingsniveau. Een hoger opgeleide gaat vlugger werk vinden, net als de middengroep van 25 tot 55-jarigen. Er zijn in Vlaanderen 80.000 langdurig werkzoekenden, daarin zitten veel mensen met een arbeidshandicap, allochtonen, 55+’ers, kwetsbare groepen. Kortom mensen met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. Die groep raakt in verhou­ding moeilijk aan de slag. Ook door jobcreatie daalde het aantal werklozen. Tegelijk zien we dat de werkbaarheid daalt, bijkomende jobcreatie zegt dus niets over de jobkwali­teit op zich. Dat is de nuance in de positieve berichtgeving.”

Wat doet de VDAB voor de moeilijk bereikbare werklozen?

FONS: “De cijfers tonen aan dat de werk­loosheid bij alle groepen afneemt. Maar niet bij elke groep evenredig. Tussen 25 en 50-jarigen hebben we samen met Zweden de hoogste werkgelegenheidsgraad in Europa. Maar we zijn de slechtste wanneer het gaat over 55+’ers. Die worden nog altijd vereen­zelvigd met dure vogels. Als VDAB moeten we met de werkgevers in gesprek gaan om bij hen de vooroordelen te helpen doorprikken.”

ANN: “We hebben al verschillende sensibi­liseringscampagnes gevoerd. En akkoorden afgesloten zoals ‘Samen op de bres voor 50+’, ondertussen zitten we al aan 56+. Het vraagt een andere aanpak. Voor de werkgevers zijn er altijd incentives geweest: de tewerk­stellingspremie en de RSZ-doelgroepkorting. We hebben in Vlaanderen alle tools om iedereen aan het werk te krijgen. Toch stellen we vast dat het niet altijd lukt. Er is dus meer aan de hand, onder meer op het vlak van dis­criminatie van bepaalde groepen. Maar er is evengoed een opleidingsmismatch. Functies evolueren en competenties verouderen snel, levenslang leren wint daarom aan belang.”

Hier ligt de uitdaging?

FONS: “Ja. Wij proberen de competentie­taal te integreren bij alle partners door niet meer vast te houden aan beroepen en diploma’s. Die laatste zijn dan wel tickets naar de arbeidsmarkt maar garanderen geen lange loopbaan. Het gesprek moet daarom gaan over competenties en talenten. Velen krijgen nooit de kans om die te tonen. Omdat ze toevallig grijs haar, geen diploma of een gat in hun cv hebben. De enige manier om dat te doorbreken is de twee partijen visueel bij elkaar brengen. Vorig jaar hebben we massaal ingezet op ontmoetingen tussen ‘oudere’ werkzoekenden en werkgevers. Ik wil de VDAB omvormen van een bemidde­lingsdienst naar een loopbaanbegeleidings­dienst. We kunnen ons niet blijven focussen op de steeds kleinere groep werkzoekenden of om als opvangsysteem te fungeren voor de uitvallers. We hebben een systeem nodig dat die transities ondersteunt. Door mensen op voorhand te laten nadenken over hun loopbaan, en hun prikkels te geven om die op tijd te veranderen. We moeten overstappen van een systeem van jobzekerheid naar een van loopbaanzekerheid en daarom investeren in levenslang leren. Mensen de vaardigheden geven om in de arbeidsmarkt van morgen te kunnen functioneren. Dat ze van job naar job, van sector naar sector en van statuut naar statuut kunnen switchen.”

Kan de vakbond daarmee omgaan? Jullie zijn toch niet bepaald pro-statuutsverandering?

ANN: “Ja en nee. We zijn ook realistisch. Wij zetten sterk in op loopbaanbegeleiding. Er is trouwens al sprake van een grote mindswitch bij de mensen. Er is een generatie geweest die plannen maakte om te stoppen op 57 jaar. Nu zit 67 jaar in ons hoofd. Duurzaam en kwali­teitsvol werk blijft daarom voor de vakbond belangrijk. Geen nepstatuten, dat credo blijven we herhalen. De vakbond wordt nogal gauw in de hoek geduwd als degene die niets wil veranderen. In overleg en akkoorden met de werkgevers tonen we in Vlaanderen het tegendeel. Maar dat wordt onderbelicht in de pers.”

FONS: “Vakbonden moeten zich omvormen tot loopbaanbon­den. Want ze zijn in de 21ste eeuw nog meer nodig dan vroeger. De expertise, de kennis van alle sectoren en ondernemingen, zit bij hen. Als ze erin slagen hun leden mee te krijgen in het loop­baandenken dan krijg je sterkere, wendbare werknemers die door hun competenties medespeler van een bedrijf worden.”

ANN: “Dat vraagt een heroriëntering. Helaas bereiken we op het vlak van loopbaanbegeleiding de groep van lagergeschool­den en allochtonen onvoldoende. In het kader van activering van werkzoekenden gaan er stemmen op om hen met sancties te dwingen tot begeleiding. Maar sanctioneren biedt nooit goe­de oplossingen. Dat zie je nu ook in het debat over de krapte op de arbeidsmarkt. Er wordt nu beschuldigend gesproken richting werklozen. ‘Als je nu nog werkloos bent, dan is dat echt wel je eigen schuld.’ Men wil de werkloosheid nog meer beperken in de tijd. Ik noem dat de rechtse oplossingen.”

Maar die goed gesteund worden door de werkgevers?

ANN: “Dat weet ik zo nog niet. Ze zijn ook sociale partner. De samenleving in zijn geheel heeft de verantwoordelijkheid om iedereen een job aan te bieden. Werkgevers moeten af­stappen van het diplomafetisjisme en kijken naar competen­ties. De VDAB heeft ook zijn rechten en plichten. In het kader van begeleiding moet zij erover waken dat ze werkzoekenden niet van het ene naar het andere project sturen. Zo kan je moeilijk plaatsbare doelgroepen blijven be­zighouden. Dat mag niet de bedoeling zijn.”

FONS: “Dat klopt, we mogen niemand uit het oog verliezen. Want werk zorgt voor inkomen, identiteit en sociale integratie. En terwijl er nog nooit zoveel mensen een job hebben, staan er zeer veel vacatures open. We kunnen iedereen gebruiken. Maar zelfs: als we alle werkzoekenden een job geven, hebben we nog niet de werkzaamheidsgraad van Scandinavië. Dat betekent dat we een grote inactieve bevolking hebben die niet in de werkloosheid zit en ook niet aan het werk is. Maar er is een groter probleem. Tussen nu en 2022 zullen als gevolg van de vergrijzing 400.000 mensen de arbeidsmarkt verlaten. Zo’n massale arbeidsuitstoot hebben we sinds de Tweede Wereldoorlog niet gekend. Daar staan slechts 82% instromers tegenover. En die tekorten gaan nog toe­nemen, de ‘war on talent’ wordt nog heviger. Helaas werken we in België onvoldoende met lange­termijnscenario’s.”

ANN: “Er wordt hier geregeerd en beslissingen genomen per legislatuur. Je hangt toch voor een groot deel af van de poli­tieke keuzes die gemaakt worden.”

Personalization

Je webbrowser is verouderd en wordt niet ondersteund door de ACV-website. Klik hier om een nieuwere versie te installeren.