De strijd tegen de armoede

Decenniumdoelen wil armoede in Vlaanderen en Brussel in 10 jaar halveren. Daarom stelde de organisatie lokale armoedebarometers op voor 33 gemeenten.

De organisatie Decenniumdoelen wil armoede in Vlaanderen en Brussel in 10 jaar halveren. Om te slagen zullen overheden een versnelling hoger moeten schakelen want recente cijfers tonen aan dat de armoede blijft stijgen. Decenniumdoelen stelde lokale armoedebarometers op voor 33 gemeenten, waaronder de stad Vilvoorde.

 

Waarom een lokale armoedebarometer?

MICHEL DE BRUYNE “Zo’n barometer omvat drie decenniumdoelen: halvering van kinderarmoede en werkloosheid en voldoende sociale woningen. De kansarmoede-index van Kind en Gezin vertelt ons enkel iets over de armoede bij gezinnen met jonge kinderen en niets over armoede bij gezinnen met oudere kinderen of gepensioneerde huishoudens. De index geeft wel inzicht in hoe armoede evolueert.”

FATIMA LAMARTI “Armoede enkel cijfermatig bekijken helpt, maar is niet altijd even relevant. Meer en meer mensen balanceren op het randje van de armoede. Alleenstaande moeders bijvoorbeeld die, omdat ze werken, niet bij het OCMW terechtkunnen en niet in de statistieken voorkomen. Het is wel zo dat de kinderarmoede in Vilvoorde hoger dan gemiddeld scoort. 

Hoe uniek is de situatie in Vilvoorde?

MDB “Vilvoorde kent een vergelijkbare geschiedenis met andere steden die in de 19e eeuw industrialiseerden. Die steden zijn niet uit hun arbeidersachterstelling geraakt, de sociale conflicten van toen hebben zich nooit echt kunnen oplossen. Een deel van de armoede heeft dus zijn roots in de 19e eeuw. Dat die armoede gebleven is, heeft onder meer te maken met de huisvesting. Arbeidershuisvesting is altijd van mindere kwaliteit geweest en is blijven bestaan. Dat trekt mensen aan die goedkope woningen zoeken.”

FL “Het leven wordt ook steeds duurder: energie, huishuur … Een gezin met slechts één inkomen belandt daardoor makkelijk in de armoede. Het is vaak een vicieuze cirkel die leidt tot generatiearmoede. Vilvoorde kent daarbovenop een grote instroom uit Brussel. Dat brengt meer armoede naar de stad, veel gekleurde armoede. Mensen hopen hier goedkoper te kunnen wonen, maar komen vaak via huisjesmelkers in slecht onderhouden woningen terecht. En wanneer die dan onbewoonbaar worden verklaard, zoeken de bewoners hulp bij het OCMW of CAW. Helaas ondervinden vooral allochtonen veel problemen op de private woningmarkt door discriminatie.”

Je kunt daar toch tegen optreden?

FL “Ik zou graag zo’n praktijktest willen die discriminatie op de huurmarkt aantoont, zoals in Antwerpen en Gent. Voorlopig treden we vooral op tegen huisjesmelkers. De ironie wil dat wanneer we hen dwingen woningen in orde te brengen de bewoners dan op straat staan. Voor sociale woningen zijn er wachtlijsten tot soms 9 jaar. En je moet al vijf jaar op die lijst staan om een tegemoetkoming in de huishuur op de privémarkt te krijgen. Nu besteedt zowat de helft van de huurders meer dan 30% van hun inkomen aan woonlasten.”

Het ziet er niet naar uit dat de overheid meer middelen zal geven, integendeel.

MDB “Gemeenten en steden moeten heel wat ondergaan waar ze zelf geen vat op hebben. Want zij zijn niet verantwoordelijk voor complexe situaties die vaak het resultaat zijn van mondiale ontwikkelingen, zoals de globalisering, de economische crisis en de toenemende migratie- en vluchtelingenstromen. Lokale overheden zijn ook niet verantwoordelijk voor het Vlaamse of federale beleid rond minima, uitkeringen, kostprijs van energie en water, woonbeleid ... Maar ze dragen er wél de gevolgen van. We willen met de lokale armoedebarometer de steden en gemeenten zeker niet met de vinger wijzen. Het is duidelijk dat er solidariteit nodig is vanuit Vlaanderen. Tegelijk willen we ook aantonen dat ze zelf ook wat kunnen doen. Ze kunnen er zich niet zomaar achter verschuilen dat een groot deel van de problematiek uit Brussel komt en dan zeggen dat ze er niets aan kunnen doen.”

Wat kunnen steden en gemeenten dan wel doen?

MDB “Vilvoorde heeft de grens van 9% aandeel sociale woningen bereikt, wat duidelijk boven het Vlaamse gemiddelde ligt. Wie boven die grens zit, kan via een convenant bijkomende sociale woningen laten bouwen. Daar kan Vilvoorde dus zelf over beslissen.”

FL “Dat is waar, maar door onze beperkte middelen moeten we prioriteiten stellen. Wij zetten enorm in op de begeleiding via het OCMW. Dat moet ook: het cliënteel groeit met de dag. Het OCMW is een draaischijf in de strijd tegen de armoede. Maar de overheid bepaalt wel de grenzen voor wie in aanmerking komt voor een leefloon, terwijl de groep die juist boven die grens zit ook niet rondkomt.”

Kan onderwijs bijdragen in de strijd?

MDB “Het is de verantwoordelijkheid van steden en gemeenten om samen met de scholen een toegankelijkheidsbeleid uit te werken. Dat gaat niet enkel over de inschrijvingspolitiek maar ook over voorkomen dat kinderen met een lege boterhamdoos of zonder boeken naar school gaan.”

FL “Het is vaak schrijnend: kinderen die niet mee kunnen doen met activiteiten op school zoals schoolreizen. Of ouders die geen geld hebben voor schoolboeken. Scholen moeten zich daar inderdaad bewuster van worden. Anders creëren we elitescholen, sommige scholen doen dat zelfs bewust. En een afbetalingsplan voorstellen lost het probleem ook niet op. Wij werken al nauw samen met de stadsscholen.”

Hoe kan Vilvoorde zich op de politieke agenda zetten?

MDB “Vilvoorde is de eerste Vlaamse stad die sterk ‘verbrusselt’. De stad die het snelst groeit en het snelst verkleurt. Dit vertaalt zich ook in een groei van het aantal kinderen geboren in armoede. Maar Vilvoorde is geen Vlaamse centrumstad, terwijl Turnhout dat wel is. Hierdoor misloopt Vilvoorde belangrijke extra inkomsten.”

FL Terwijl ik denk dat we zelfs meer dan sommige centrumsteden in aanmerking komen voor die extra middelen. Maar de Vlaamse Regering heeft de moed niet om de middelen eerlijk te verdelen en toe te wijzen aan een stad zoals Vilvoorde, terwijl iedereen het er al jaren over eens is dat we er méér dan recht op hebben.”

MDB “Er gaat nu relatief veel geld naar grootsteden als Antwerpen en Gent. Die steden vangen ook een groot deel van de armoede op, dus moet je hen meer middelen geven.”

FL “De Vlaamse en federale overheden moeten een tandje bijsteken. Ik denk dan aan lagere energiekosten en een maximumfactuur in het secundair onderwijs. Onderwijs moet sowieso gratis zijn. Helaas staan er flinke besparingen op stapel op federaal niveau door het begrotingstekort van de vorige regering. En ik vrees dat armoedebestrijding nog minder de prioriteit van die nieuwe regeringen zal zijn. Men zal nog meer naar de lokale politici kijken. Maar waar moeten wij het gaan halen? We worden geconfronteerd met een onrustwekkende toename van de armoede en op lokaal niveau alleen kan dit niet opgelost worden. Een lichtpuntje is dat wij op veel partners kunnen rekenen die zich inzetten in de strijd tegen armoede. Er zijn veel initiatieven. Dat is een geluk bij het ongeluk.”

Personalization

Je webbrowser is verouderd en wordt niet ondersteund door de ACV-website. Klik hier om een nieuwere versie te installeren.