Over een echt woonbeleid is niet nagedacht

Woonbonus Shutterstock - New Africa


Banken, notarissen en architecten worden wanneer we dit schrijven overrompeld door wanhopige bouwers en kopers die ternauwernood voor het jaareinde de woonbonus nog willen binnenhalen. De afschaffing ervan op 1 januari 2020 zorgde al voor heel wat beroering. Raak aan de Vlaming en zijn woning … je zal het geweten hebben.

Streep

Feit is dat 70,3% van de Belgische huishoudens zijn eigen woning bezit. Een eigen woning hebben, is in ons land een belangrijk iets. Het is een vorm van goed sparen en een zekere oude dag. De woonbonus speelde daarin een niet onbelangrijke rol. De bonus -sinds 2005 Vlaamse materie- gaf immers een fikse belastingvermindering aan wie een lening afsloot om een woning te kopen of te bouwen en dit gedurende de looptijd van de hypothecaire lening. De afschaffing van de woonbonus, die begin oktober werd aangekondigd, is dan ook een flinke streep door de rekening van heel wat bouwers en kopers, die kan oplopen tot 30.000 euro bij een looptijd van 20 jaar. 

Deprimerend

‘Wij hebben niet de moeite genomen om uit te tellen hoeveel we mislopen want ik denk dat het deprimerend is,’ zegt Ilse, omwille van privacyredenen een fictieve naam. Ilse en haar partner kochten in de zomer een sleutel-op-de-deur-woning maar kozen ervoor om pas met de afbetaling te beginnen bij de oplevering van de woning. ‘Dat was veiliger, zo werd ons aangeraden, omdat je dan als toekomstige eigenaar niet verantwoordelijk bent wanneer er zaken mislopen tijdens de bouwwerken. Bovendien heb je dan ongeveer een jaar extra om te sparen,’ vertelt Ilse. Niemand kon toen weten dat de woonbonus afgeschaft ging worden. 

Alternatieven

De rotvaart waaraan de afschaffing wordt uitgevoerd, mag niet alleen verbazen maar lijkt ook ondoordacht en kort door de bocht. Echt moeite is er niet gedaan om over alternatieven na te denken. De 1% verlaging van de registratierechten die er kwam, weegt totaal niet op tegen de afschaffing van de woonbonus. Nochtans zijn er in België andere, rechtvaardige(re) alternatieven. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest kent bijvoorbeeld een basisvrijstelling tot 175.000 euro op de registratierechten voor een woning met een waarde tot 500.000 euro. Het Waals Gewest heeft dan weer een wooncheque, die wordt berekend op het inkomen: hoe groter het inkomen, hoe kleiner het belastingvoordeel. 

Herverdeling

Een gemiste kans vindt het ACV. Met de woonbonus was ook niet alles goud wat blonk. De woonbonus bevoordeelde eerder de sterkste dan de zwakste schouders. Een hervorming van het systeem gericht op herverdeling zou lovenswaardig zijn geweest. Eén terrein waar dit alvast gerealiseerd had kunnen worden, is de huurmarkt. Huurders staan zowel vandaag als morgen in de kou terwijl hun groep groeiend is. Woningprijzen zijn sneller gestegen dan de inflatie. Steeds minder mensen kunnen zich nog een eigen huis veroorloven en zijn aangewezen op die huurmarkt. Een hervormd systeem had bijvoorbeeld kunnen voorzien in een belastingvoordeel voor kopers én huurders om zo de ongelijke behandeling tussen eigendom en huur te verkleinen. 

Woonbeleid

De Vlaamse regering lijkt ook niet de moeite te hebben genomen om over een echt woonbeleid na te denken. Een woonbeleid zou verder kunnen gaan dan ‘wat kan ik aftrekken van mijn belastingen?’ Het zou kunnen gaan over sociale leningen en sociale huisvesting, ruimtelijke ordening, de hervorming van het verouderde kadastraal inkomen om de woningwaarde te bepalen … Deze thema’s worden niet aangeraakt. 

Eisenbundel

De hele commotie rond de afgeschafte woonbonus zette het ACV van West-Limburg alvast aan tot een onderzoek. ‘Wij brengen alles wat de woonbonus betreft in kaart alsook de gevolgen van de afschaffing ervan voor de mensen,’ zeggen de militanten van Heusden-Zolder. Op basis daarvan zal het ACV een eisenbundel opstellen. ‘We zijn nog volop bezig met ons onderzoek maar we zullen er bij de Vlaamse regering op aandringen om het registratierecht op de eerste en enige bouwgrond te verlagen van 10% naar 6% en bij de (nieuwe) federale regering om het BTW-tarief voor de bouw of renovatie van de eerste en enige woning te verlagen van 21% naar 6%.’ 

Absurditeit

Daarnaast kan het voortbestaan van de woonbonus voor tweede verblijven op geen enkel begrip rekenen. ‘Iedereen heeft recht op een (betaalbaar) dak boven zijn hoofd. Dat voor je eerste en eigen woning de woonbonus wordt afgeschaft maar voor een vakantieverblijf of opbrengsteigendom je hierop nog wel recht hebt, is totaal onbegrijpelijk. Een tweede woning heeft niets meer te maken met het recht op wonen,’ aldus de militanten. De federale regering mag zich dan ook verwachten aan een stevige eis om komaf te maken met deze absurditeit. 

Oneerlijk

Ondertussen blijft Ilse met een wrang gevoel zitten. ‘Hadden we het eerder geweten, hadden we uiteraard gekozen voor de afbetaling in schijven,’ gaat Ilse verder. ‘De aannemer heeft nog aangeboden om voor de grond dit jaar te laten betalen maar de bank liet meteen weten dit niet meer tijdig rond te krijgen,’ vertelt Ilse. ‘Wij proberen er niet van wakker te liggen, we kunnen er toch niets meer aan veranderen. Het voelt wel erg oneerlijk aan, vooral omdat wij dit jaar de koopovereenkomst afsloten. Minstens hadden ze daarmee rekening mogen houden.’ 
 

Personalization