Stress in tijden van corona

Corona brengt bij veel personeelsleden in onderwijs extra stress met zich mee. COnneCt geeft tips op de impact ervan te beperken.

De laatste tijd krijgen we bij COnneCt steeds meer verhalen te horen van leden die meer stress ervaren. 

De niet aflatende stroom van (slecht) nieuws, de uitzonderlijke omstandigheden die het sociaal leven sterk afremmen, de combinatie van werk en gezin … Er zijn redenen genoeg voor een hoger stressniveau.

In deze blogpost willen we je vooral wat goede tips en tricks geven om stress geen al te grote impact te laten hebben op je leven en op je functioneren in het onderwijs.

Wat is stress?

Iedereen ervaart dagelijks stress en daar moeten we ons niet ongerust over maken. Stress is eigenlijk gezond. We hebben ook nood aan wat stress. We willen doelen verwezenlijken, we willen presteren en daarom leggen we ons een bepaald tempo op. De kinderen moeten naar school, het eten moet worden klaargemaakt, we rijden van en naar ons werk, we hebben vergaderingen, objectieven die we willen halen … Die druk is gezond en we noemen het soms positieve stress. 

En dan hebben we het nog niet over de bijkomende stress door de coronacrisis, waarbij we ineens thuiswerk moeten combineren met kinderopvang. In onze vorige blogposts gingen we hier al uitgebreid op in.

Het kan ook gebeuren dat stress niet meer positief is. We merken het onmiddellijk aan onze verhoogde hartslag. Onze pupillen vernauwen, we voelen onze focus toenemen en als je er je bewust van bent, kun je dit als vervelend ervaren. In onze taal bestaan er heel veel woorden en uitdrukkingen die stress op een of andere manier (soms heel plastisch) benoemen. Zijn hart klopt in zijn keel, hij heeft klamme handen, zijn maag ligt in de knoop, op hete kolen zitten, er ligt iets op zijn maag, zijn adem was afgesnoerd … Als de stress voorbij is, voelen we ons vlug stukken beter en blazen we vaak stoom af of is de druk van de ketel …

Als de stress echter te lang blijft aanhouden en als we die zowel thuis als op het werk beginnen te ervaren dan komen we op de lange termijn wel in de problemen. We krijgen een verhoogde bloeddruk, voelen ons fysiek en mentaal vlugger vermoeid, we worden prikkelbaar … en als er geen ontspanning komt, lijdt dit vaak tot fysieke of mentale klachten.

We voorkomen dus beter dan we genezen. Vandaar hierbij wat praktische tips.

Een gezonde geest in een gezond lichaam

  • Beweeg voldoende.
  • Eet gezond.
  • Slaap voldoende.
  • Zorg voor voldoende ‘ont-spanning’.

Het zijn vier belangrijke voorwaarden voor een gezond leven. Dat is geen wereldschokkend nieuws, maar we durven dat wel eens vergeten.

De gedachten

Het is menselijk om altijd het slechtste te vermoeden of te denken. Dat is een rechtstreeks gevolg van ons overlevingsinstinct. Onze voorouders leefden heel vaak onder levensbedreigende omstandigheden en het leven was met een gemiddelde leeftijd van 30 jaar bepaald geen pretje. Ons instinct heeft ons in die jaren gered. 

In deze tijden hebben we er minder nood aan, maar ons instinct is er wel nog altijd. Onze gedachten sturen ons daarom te vaak in de richting van een rampscenario. 

Met de huidige crisis denken we van zodra we opstaan en wat koortsig zijn, al bijna onmiddellijk dat we corona hebben. Als we midden in de nacht zwetend wakker worden en we beginnen te hoesten, moeten we ons beheersen om niet onmiddellijk in paniek naar beneden te lopen om onze koorts te meten. 

Het is allemaal goed te begrijpen, maar het is wel onze taak om deze gedachten binnen het juiste perspectief te plaatsen. Dat klinkt eenvoudig, maar elke ervaringsdeskundige weet dat dat niet zo is. Hoe doe je dat?

Tips en tricks voor jezelf

  • Neem afstand van je gedachten. Probeer afstand te nemen van je gedachten door ze nuchter te bekijken. Dat kun je in de eerste plaats doen door je de vraag te stellen wat de reden is voor je gedachten. Waarop baseer je je om iets te denken? Je kunt je daarom goed informeren over de symptomen van de ziekte. Als je hoest, maar je hebt geen koorts, keel- of hoofdpijn, dan kun je er eigenlijk bijna zeker van zijn dat je geen COVID-19 hebt.
  • Communiceer. Vertel waarover je je zorgen maakt aan iemand anders. Heel vaak zul je alleen al door je verhaal te vertellen, beseffen dat je je eigenlijk zorgen aan het maken bent voor niets. Als je partner je dan nog goede feedback kan geven, kan het zijn dat je al een serieus gewicht van je schouders voelt vallen.
  • Adem in en adem uit. Bij stress gaan we vaak verkeerd ademhalen. We ademen snel in en uit en heel vaak met de borst. Probeer je te concentreren op je ademhaling. Leg je handen op je buik en voel hoe ze op en neer gaan tijdens het ademhalen. Probeer lang in te ademen en lang uit te ademen. Adem in door de mond en uit door de neus.
  • Er zijn heel veel apps die aandacht besteden aan ademhalings- en relaxatieoefeningen. De ene is al beter dan de andere, maar allemaal hebben ze dezelfde doelstelling: je ademhaling leren beheersen in functie van het verminderen van stress.

De eerste dag

Eind deze week en volgende week is er een voorzichtige heropstart van het onderwijs gepland. Het worden drukke tijden en door de aanpassingen in de organisatie en de opvolging van de verschillende taken die onze leerlingen de voorbije weken maakten, zouden we bijna het menselijke aspect van de heropstart vergeten. Je collega’s, je leerlingen, de ouders … allemaal hebben ze een toename van angst en stress meegemaakt. Het zal goed zijn dat we op de eerste lesdag toch minstens de tijd nemen om even te reflecteren op wat we de voorbije maanden hebben meegemaakt. 

Tips en tricks op school

  • Tijd. Geef je collega of leerling de kans om zijn verhaal te vertellen. Luisteren of gehoord worden is ontzettend belangrijk. 
  • Begrip. Iedereen heeft wel behoefte aan wat begrip. Onthoud dat het niet mogelijk is om iemands leed in een weegschaal te leggen. Iedereen ervaart zijn problemen op zijn manier.
  • Oplossing. Je hoeft niet altijd een oplossing te bedenken of vinden voor een probleem. Soms is er ook gewoon geen oplossing.
  • Courage. Dat kunnen we allemaal gebruiken en we kunnen het elkaar alleen maar toewensen.

Social distancing

We worden allemaal gevraagd om afstand te bewaren. We blijven op 1,5 meter van elkaar, we dragen handschoenen, een mondmasker … We geven geen handen, zoenen of knuffels meer. Dat bevordert het sociale contact niet. Het is een soort kunstmatig ontmoeten, waarbij hartelijkheid en vriendschappelijkheid plots vanop afstand moeten worden beleefd. Ook dat zal vanaf 18 mei voor ongemakkelijke situaties zorgen. Als een collega of leerling met een droevig verhaal komt, wil je hem of haar toch troosten? We moeten ons deze situatie eigen maken, maar het gaat tegen onze natuur in en ook dat zorgt voor stress. Deze nieuwe realiteit is er en we kunnen er beter aan wennen, maar we kijken uit naar andere tijden en hoe meer we nu op onze tanden bijten, hoe groter de hoop dat dit niet te lang hoeft te duren. 

Tot slot

Bij de start van de blog gaven we aan dat gedachten ons functioneren bepalen en dat het noodzakelijk is om deze te zien als wat ze zijn: gedachten. Ook de realiteit van het leven van de voorbije en volgende weken moeten we wat vanop afstand kunnen bekijken.

Dankzij de manier waarop iedereen zijn rol heeft gespeeld, bleven de gevolgen van deze onvoorspelbare ziekte voorlopig nog onder controle.

Het is dankzij jullie, onderwijspersoneelsleden, dat er ondanks de lockdown toch lessen werden georganiseerd via diverse kanalen. De verplegers, artsen en verzorgende personeelsleden hebben een onvoorstelbare inzet getoond en hebben duizenden mensen verzorgd, geholpen en gered. We zouden een lange lijst kunnen aanleggen van mensen en organisaties die ervoor hebben gezorgd dat we ook dankbaar moeten en kunnen zijn. Die dankbaarheid werd op heel veel manieren getoond en dat gaf ons hoop en verminderde onze stress.

Ook daarover moeten jullie maandag zeker even praten. Op veilige afstand!

 

Personalization

Je webbrowser is verouderd en wordt niet ondersteund door de ACV-website. Klik hier om een nieuwere versie te installeren.