Herstructureringen en rol Europese OR

Impact van de herstructureringen in de multinationals

Rol van de Europese ondernemingsraad 

De COVID-19-pandemie heeft een ongeziene impact op ons leven, onze maatschappij en onze economie. Het is meer dan ooit belangrijk om de werknemers te betrekken bij het besluitvormingsproces in de onderneming via informatie, raadpleging en inspraak om te anticiperen op de sociale en economische gevolgen van de crisis en ermee om te gaan. De nationale wetgeving die de Europese richtlijnen hierover omzet moet ten volle worden nageleefd. Het gaat in het bijzonder om richtlijn 2002/14/EG tot vaststelling van een algemeen kader betreffende de informatie en de raadpleging van de werknemers, richtlijn 98/59/EG over het collectief ontslag, richtlijn 2001/23/EG over de overgang van ondernemingen, richtlijn 2004/25/EG over het openbaar overnamebod en richtlijn 2019/2121 over grensoverschrijdende omzettingen, fusies en splitsingen. 

De rechten van de werknemers op informatie en raadpleging gaan onder meer over de activiteiten van de onderneming, de economische en financiële situatie, de vooruitzichten op het vlak van tewerkstelling en de beslissingen die ingrijpende veranderingen voor de arbeidsorganisatie, de werkomgeving en de contractuele betrekkingen kunnen meebrengen en de gezondheids- en veiligheidskwesties op het werk.

In de ondernemingen en concerns die op Europees niveau actief zijn spelen de Europese ondernemingsraden (EOR’s) en de Europese raden binnen de Europese vennootschap of de Europese coöperatieve vennootschap een essentiële rol om de uitoefening van het recht op informatie en raadpleging over transnationale kwesties te waarborgen op Europees niveau (zie respectievelijk richtlijn 2009/38/EG, 2001/86/EG en 2003/72/EG). De pandemie heeft grote en complexe gevolgen voor de multinationals en voor de onderlinge afhankelijkheid van concerns en toeleveringsketens. Deze vraagstukken moeten ernstig worden besproken in de EOR’s. 

Feedback uit het veld

We weten dat er heel wat EOR’s actief zijn en dat de werknemersvertegenwoordigers er een sleutelrol vervullen om de centrale directie aan te sporen concrete maatregelen te treffen voor de gezondheid van de werknemers, het behoud van de werkgelegenheid en de inkomens, fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden, … Ze moeten ook anticiperen op herstructureringen om de sociale gevolgen ervan te beperken. We stellen echter vast dat er herstructureringen plaatsvinden en banen worden geschrapt zonder dat de EOR’s worden ingelicht of geraadpleegd of dat werkgevers proberen werknemers uit verschillende landen tegen elkaar op te zetten. Daarom moeten we meer dan ooit blijk geven van eenheid tegenover de directies en de transnationale contacten tussen werknemersvertegenwoordigers structureren om informatie te kunnen uitwisselen over de nationale en lokale realiteit en gezamenlijke vakbondsstandpunten te kunnen innemen. Geen evidente zaak, vooral niet omdat de plenaire vergaderingen van de EOR’s en de voorbereidende vergaderingen tussen werknemers door de coronacrisis niet meer fysiek kunnen plaatsvinden. 

Aanbevelingen

Aan de werknemersvertegenwoordigers in de Europese ondernemingsraden en de bedrijven onder het statuut van een Europese vennootschap (Societas Europaea – SE) 

Zes (sectorale) Europese Vakbondsfederaties hebben een aantal zeer concrete aanbevelingen uitgewerkt voor de werknemersvertegenwoordigers in de EOR’s, om hen te ondersteunen en om de coördinatie en de vakbondsnetwerken te versterken. 
Het doel van deze aanbevelingen is tweeledig: de leden van de EOR's/OR-SE ondersteunen zodat ze een actieve rol kunnen opnemen in het COVID-19-crisisbeheer in de onderneming en druk kunnen uitoefenen op de directies om op elke werkplek doeltreffende maatregelen te nemen. Zo beschermen we de gezondheid en het inkomen van elke werknemer – ongeacht de arbeidsovereenkomst – én zorgen we voor een maximaal behoud van banen! 

1. Stel de gewone jaarlijkse vergaderingen en de vergaderingen van de Bijzondere Onderhandelingsgroep (BOG) uit

Als de directie de gewone vergaderingen, de werkgroepvergaderingen, de vormingsseminaries of de vergaderingen om akkoorden te (her)onderhandelen wil annuleren, of voorstelt om ze via videoconferentie te houden, dan raden we aan om ze uit te stellen en ze zo snel mogelijk na de COVID-19-crisis fysiek te houden. Videoconferenties zijn geen vervangmiddel voor persoonlijke face to face contacten en de directie mag de gezondheidscrisis niet als excuus gebruiken om de gewone vergaderingen in 2020 te annuleren. Desalniettemin wordt aanbevolen regelingen te treffen die ervoor zorgen dat contacten en informatieoverdracht via digitale weg worden voortgezet. 

2. Vraag om de buitengewone COVID-19-vergadering online te houden

De rechten van werknemers op informatie, raadpleging en participatie worden niet opgeschort als gevolg van de COVID-19-crisis. Multinationals zullen zeker van plan zijn hun activiteiten aan te passen om de COVID-19-crisis het hoofd te bieden. In dergelijke uitzonderlijke omstandigheden moeten de informatie- en raadplegingsprocedures worden nageleefd. Er kan geen enkel besluit over herstructureringen of het schrappen van banen worden genomen zonder voorafgaand overleg met de werknemersvertegenwoordigers en de vakbonden, zowel op Europees als op nationaal niveau.

De gewone vergadering van de EOR/OR-SE kan dus worden uitgesteld. Het is echter van essentieel belang dat een buitengewone ondernemingsraad wordt gehouden over de mogelijke gevolgen van de COVID-19-crisis op de activiteiten en de werkgelegenheid. Het gaat hier effectief om een uitzonderlijke omstandigheid, van transnationale aard, die de facto de bijeenroeping van een buitengewone vergadering over de mogelijke gevolgen van de crisis voor de werknemers rechtvaardigt.

Aangezien fysieke vergaderingen zijn uitgesloten om de gezondheid van iedereen te beschermen en de verspreiding van het virus tegen te gaan, bevelen de Europese Vakbondsfederaties bij wijze van uitzondering het gebruik van online vergaderingen of videoconferenties aan, onder specifieke voorwaarden die de partijen vooraf overeenkomen. De Europese Vakbondsfederaties stellen richtlijnen voor de organisatie en het verloop van dergelijke vergaderingen voor (simultaanvertaling, informatieoverdracht vóór de vergadering, uiteenzetting van de situatie in alle landen en in de hele toeleveringsketen, telefonische vergaderingen tussen de vertegenwoordigers van de directie en de leden van het beperkt comité, ...).

3. Vraag de directie om regelmatige en schriftelijke informatie over de mogelijke gevolgen van de COVID-19-crisis voor de tewerkstelling

Om zo snel mogelijk te kunnen anticiperen op de mogelijke gevolgen van COVID-19 op de tewerkstelling, vraag je de directie best om een regelmatige – dagelijkse – en schriftelijke update van de situatie per land:

  • Maatregelen die door de directie worden genomen of waarover wordt onderhandeld met de vakbonden, binnen de onderneming en in de hele toeleverings- en onderaannemingsketen, ter bescherming van de gezondheid en veiligheid van de werknemers, de patiënten (in privégezondheidspraktijken en woonzorgcentra) en de klanten-gebruikers (in de diensten-, energie- hotel-, transportsector, openbare dienstverlening, …). 
  • Maatregelen die in de onderneming worden genomen wanneer werknemers of hun gezinsleden worden of zouden kunnen worden getroffen door een ziekte die verband houdt met COVID-19 (zoals een aanvullende vergoeding bovenop de wettelijke ziekte-uitkering).
  • Maatregelen die binnen de onderneming en in de hele toeleverings- en onderaannemingsketen worden genomen om de potentiële gevolgen voor de tewerkstelling te verzachten (zoals noodplannen, regelingen voor tijdelijke werkloosheid, uitbreiding van overuren en compenserende maatregelen om het inkomen van de werknemers te garanderen).
  • Maatregelen die door de directie worden genomen om de mogelijke gevolgen voor de activiteiten van de onderneming te verzachten (zoals wijzigingen in de arbeidsorganisatie op het vlak van de productie, logistiek of administratie; tijdelijke sluiting van de onderneming; alternatief voor de verstoring van de toeleveringsketen).
  • Trends in de werkgelegenheid.
  • Evolutie van de financieel-economische situatie (bijv. leningen en kredieten).

In deze omstandigheden zal het beperkt comité een permanente dialoog moeten voeren met de centrale directie, steeds in coördinatie met de EOR/OR-SE. De directie moet de leden van het beperkt comité de mogelijkheid bieden om onderling en met de andere leden van de EOR/OR-SE videoconferenties te houden. 

4. Maak gebruik van de netwerken, wissel onderling informatie uit over de situatie in jullie respectieve landen 

Naast de informatie die de directie geeft, is de communicatie binnen de EOR/OR-SE en de uitwisseling van informatie tussen de EOR/OR-SE-leden belangrijker dan ooit. Elke EOR/OR-SE-afgevaardigde moet regelmatig verslag uitbrengen over de situatie in zijn land. Dit kan bijvoorbeeld via een vragenlijst die alle leden invullen en up-to-date houden. Deze uitwisselingen kunnen betrekking hebben op de volgende aspecten:

  • Overheidsmaatregelen (quarantainemaatregelen, bijzondere bevoegdheden of noodwetten, opzetten van tijdelijke werkloosheidssystemen, enz.);
  • Maatregelen van de sociale partners en/of de overheid via bilaterale of tripartiete akkoorden op nationaal of sectoraal niveau (akkoorden over aangepaste arbeidsduur, afspraken ter bescherming van de veiligheid en gezondheid van werknemers, de definitie en de reikwijdte en aard van ‘cruciale’ en essentiële activiteiten,…);
  • Maatregelen op ondernemingsvlak, ofwel via bedrijfsakkoorden of via eenzijdige beslissingen van de directie (maatregelen ter bescherming van de werknemers, tijdelijke sluiting, bijpassing tot 100% van het netto salaris, uitbreiding van telewerk, enz.);
  • De manier waarop vakbonden en werknemersafgevaardigden worden betrokken bij het beheersen van de COVID-19-crisis.

Als er geen netwerk is, neem dan gerust zelf het initiatief en neem contact op met andere leden van de EOR om informatie uit te wisselen.

5. Dring er bij de directie op aan om deze crisis aan te pakken via sociaal overleg

De sociale dialoog en de collectieve onderhandelingen spelen een essentiële rol in het beheer van deze ongeziene gezondheidscrisis. Dring er bij de directie op aan in overleg te gaan met de vakbonden op nationaal en plaatselijk niveau om daadkrachtige maatregelen uit te werken ter bescherming van de gezondheid van werknemers. Vraag ze ook om collectieve onderhandelingen te bevorderen over maatregelen om de werkgelegenheid en het inkomen van alle werknemers veilig te stellen.

6. Vraag een fysieke buitengewone vergadering van zodra de COVID-19-crisis over is

 

Vraag dat er zo snel mogelijk een buitengewone vergadering wordt gehouden om de gevolgen van de crisis voor de activiteiten van het bedrijf en de werkgelegenheid in elk land te beoordelen. De uitzonderlijke omstandigheden kunnen ook invloed hebben op de langetermijnstrategie van de onderneming. Vergeet niet dat het hoofdbestuur de EOR-leden moet informeren en raadplegen alvorens een definitieve beslissing te nemen. Deze informatie-raadpleging moet betrekking hebben op de werkgelegenheidssituatie en hoe die allicht evolueert, op ingrijpende wijzigingen in de organisatie, op overdracht van productie, fusies, de sluiting van ondernemingen of afdelingen, collectief ontslag, de invoering van nieuwe werkmethoden of productieprocessen, ...

 

 

Als er geen goede dialoog is met de directie of als de situatie in een land zeer problematisch is (onvoldoende maatregelen om de gezondheid van de werknemers te beschermen of om jobs en inkomens veilig te stellen, ongelijke behandeling van werknemers, niet-naleving van het recht op informatie en raadpleging, enz.), neem dan als lid van een EOR/OR-SE contact op met je vakbondssecretaris of de EOR-coördinator van je centrale. De Europese Vakbondsfederaties verbinden zich er toe de EOR-leden te ondersteunen en te zorgen voor een gecoördineerde aanpak in alle landen waar de onderneming aanwezig is.

 

Lees de aanbevelingen van de Europese Vakbondsfederaties in verschillende talen (ook in het Nederlands) na op de website van EPSU

De Europese Vakbondsfederaties (European Trade Union Federations) die de aanbevelingen mee uitwerkten:

  • EFBWW/FETBB - European Federation of Building and Woodworkers
  • EFFAT - European Federation of Food, Agriculture and Tourism Trade Unions
  • IndustriAll - European Federation for Industry and Manufacturing workers
  • EPSU - European Federation of Public Service Unions
  • ETF - European Transport Workers’ Federation
  • UNI-EUROPA European trade union federation for services and communication

Personalization

Je webbrowser is verouderd en wordt niet ondersteund door de ACV-website. Klik hier om een nieuwere versie te installeren.